اسباب النزول ( فارسي ) — الصفحة ٨٩
* [ تفسير واژگونه « و لله المشرق والمغرب فاينما تولوا . . . » بر علت عدم آگاهى به سبب نزول آن
* [ تفسير واژگونه « و لله المشرق والمغرب فاينما تولوا . . . » بر علت عدم آگاهى به سبب نزول آن
عده نگاه دارند .
مرحوم طبرسى ( رضوان اللَّه عليه ) در تفسير آيهء « وَاللَّائِي يَئِسْنَ مِنَ الْمَحِيضِ . . . »
مىنويسد :
زنانى كه از عادت زنانه نوميد مىشوند و دچار حيض نمىگردند چنانچه دچار ابهام و ترديد باشيد و ندانيد كه قطع عادت زنانهء آنها معلول كبر سن و سالخوردگى و يا بر اثر عوارض ديگر مىباشد ، بايد بدانيد كه عدهء آنها مدت سه ماه است ، و اين زنان در سنينى به سر مىبرند كه امثال آنها در اين سنين دچار حيض مىشوند ، زيرا اگر در سنّ « من لا تحيض » ، يعنى در سنين يائسگى به سر برند شك و ارتياب در مورد آنها مفهومى ندارد كه قطع عادت آنها بر اثر سالخوردگى و يا عوارض ديگر مىباشد ! ، چرا كه ترديدى نيست :
زنان سالخورده انقطاع عادت زنانهء آنها معلول سالخوردگى است . چنين تفسيرى از ائمهء ما ( عليهم السلام ) به ما رسيده است .
مجاهد و زهرى و ابن زيد در تفسير آيهء مذكور گفته‌اند : اگر مردد بوديد كه آيا خون اين زنان همان خون حيض و يا خون استحاضه است عدهء آنها سه ماه خواهد بود .
برخى در تفسير آن [ همان گزارشى را ارائه كرده‌اند كه سيوطى متذكر آن شده است مبنى بر اينكه ] اگر در بارهء حكم عدّهء زنانى - كه كم سال و يا سالخورده هستند و حيض آنها قطع شده و از جريان عادت زنانه نوميد مىگردند - دچار ترديد باشيد كه در ظرف چه مدتى بايد عده نگاه دارند بايد هم اكنون بدانيد كه عدّهء آنها مدت سه ماه مىباشد . « 55 »
على هذا طبق نظريهء شيعه ، ارتياب و ترديد در بارهء زنان مذكور به خاطر آن است كه چنانچه انقطاع عادت زنانه مبهم بود كه آيا معلول سالخوردگى و يا عوارض ديگر مىباشد بايد سه ماه عده نگاه دارند ، اما زنانى كه به سن يائسگى مىرسند و قطع حيض آنها معلول سالخوردگى است ترديد و ابهامى در ميان نيست . بنابراين خطاب « ان ارتبتم » مربوط به اين گونه زنان نيست .
4 - نمونه ديگرى كه در صورت عدم اطلاع از سبب نزول ، معنى و مقصود آيه مبهم مىنمايد و يا تفسيرى واژگونه را به ارمغان مىآورد عبارت از آيه زير است :
« وَلِلَّه الْمَشْرِقُ وَالْمَغْرِبُ فَأَيْنَما تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْه اللَّه إِنَّ اللَّه واسِعٌ عَلِيمٌ » ( بقره :
115 ) :
و از آن خدا است مشرق و مغرب . پس به هر جا و هر سو روى آريد ، همان جا و همان
55 - مجمع البيان 10 / 306 ، 307 .