اسباب النزول ( فارسي ) — الصفحة ٣٠
بخشش و ايثارى كه - اگر جهان ، حاتم طائى مىبود روا است بر آن رشك برد [ اطعام مسكين و يتيم و اسير يا سبب نزول سوره « هل أتى » ]
بخشش و ايثارى كه - اگر جهان ، حاتم طائى مىبود روا است بر آن رشك برد [ اطعام مسكين و يتيم و اسير يا سبب نزول سوره « هل أتى » ]
- طبرى . « 9 »
- و ديگران گفتهاند كه اين آيه در بارهء امير المؤمنين على ( عليه السلام ) - به خاطر اهداء انگشترى خود در حال نماز به آن مرد تهيدست - نازل گرديد .
مجاهد و سدّى نيز همين سخن را ياد كردهاند ، چنان كه از امام باقر و امام صادق ( عليهما السلام ) و همهء علماء شيعى همين حقيقت بازگو شده است .
حسان بن ثابت را در اين باره اشعارى است كه سزاى ذكر مىباشد ، وى سخن را به رشتهء نظم آورده و گفته بود :
ابا حسن تفديك نفسى و مهجتى
و كلّ بطيء فى الهدى و مسارع
أيذهب مدحيك المحبّر ضايعا
و ما المدح فى جنب الاله بضايع
فانت الَّذى اعطيت اذ كنت راكعا
زكات فدتك النّفس يا خير راكع
فانزل فيك اللَّه خير ولاية
و ثبّتها مثنى كتاب الشّرايع
- ابو الحسن [ على بن أبي طالب ] ! جان و دلم و همه كندروها و تندروهاى طريق هدايت فداى تو باد .
- آيا مدح و ستايش من از تو - كه به نام تو آراسته است - از ميان مىرود ؟ مسلما مدح من از تو در كنار مدح و ستايش خدا از تو ، ضايع شدنى نيست .
- تو همان كسى هستى كه در حال ركوع نماز ، زكات را پرداختى جانم فداى تو اى كسى كه بهترين ركوع كنندهاى .
- لذا خداوند متعال در بارهء تو بهترين مرتبت ولايت و سرپرستى و امامت را نازل كرد ، و اين حقيقت را در لابلاى كتاب و نبشتار شرايع و قوانين خود ثبت و ضبط كرده است . « 10 »
2 - 1 . بخشش و ايثارى كه اگر جهان ، حاتم طائى مىبود روا است بر آن رشك برد :
تمام مفسران فريقين يادآور شدند كه سورهء « هَلْ اتى دهر ، انسان » در بارهء امير المؤمنين على ( عليه السلام ) و فاطمهء زهرا ( سلام اللَّه عليها ، و حسنين ( عليهما السلام ) و فضّه ، خادمهء آنها نازل شد ، و غالبا اين سوره را مدنى مىدانند .
9 - جامع البيان 6 / 186 . 10 - مجمع البيان 3 / 210 ، 211 . در اينكه آيهء مورد بحث در بارهء امير المؤمنين على ( عليه السلام ) نازل شده است فريقين آن را در تفاسير خود آوردهاند به عنوان نمونه ، بنگريد به : الدر المنثور 2 / 293 ، 294 . الجامع لاحكام القرآن : قرطبى 6 / 222 . مفاتيح الغيب التفسير الكبير 12 / 26 . روح المعانى 6 / 166 ، 167 كه اشعار حسان را نيز آورده است . المنار 6 / 442 . و تفاسير ديگر .