اسباب النزول ( فارسي ) — الصفحة ٢٢٨
بررسى آيه مذكور و احاديثى كه درباره سبب آن ياد كرده‌اند : نظريه بروسوى وابوالفتوح رازي
بررسى آيه مذكور و احاديثى كه درباره سبب آن ياد كرده‌اند : نظريه بروسوى وابوالفتوح رازي
شما سؤال مىكنم كه پاسخ آنها را جز كسى كه پيامبر خدا است نمىداند :
1 - نشانه هاى روز قيامت و فرارسيدن لحظهء وقوع آن چيست ؟
2 - چه نوع غذائى اولين خوراك اهل بهشت است ؟
3 - چه عاملى ، فرزند را از لحاظ شباهت به پدر و يا مادر بر مىكشد و طفل - در حالى كه شبيه به يكى از آن دو است - زاده مىشود ؟
رسول اكرم ( صلَّى اللَّه عليه و آله و سلم ) فرمود : هم اكنون چند لحظه‌اى پيش ، جبرائيل ( عليه السلام ) گزارشى راجع به آنها براى من آورد . عبد اللَّه بن سلام گفت :
جبرائيل ؟ فرمود : آرى . عبد اللَّه بن سلام گفت : اين جبرائيل - در ميان فرشتگان - دشمن يهود مىباشد .
رسول اكرم ( صلَّى اللَّه عليه و آله و سلم ) به دنبال اين جريان آيه هاى زير را خواند :
« قُلْ مَنْ كانَ عَدُوًّا لِجِبْرِيلَ فَإِنَّه نَزَّلَه عَلى قَلْبِكَ بِإِذْنِ اللَّه مُصَدِّقاً لِما بَيْنَ يَدَيْه وَهُدىً وَبُشْرى لِلْمُؤْمِنِينَ . مَنْ كانَ عَدُوًّا لِلَّه وَمَلائِكَتِه وَرُسُلِه وَجِبْرِيلَ وَمِيكالَ فَإِنَّ اللَّه عَدُوٌّ لِلْكافِرِينَ » ( بقره : 97 ، 98 ) :
اى پيامبر ، بگو : كسى كه دشمن جبرائيل ( عليه السلام ) است [ بايد بداند ] كه او به فرمان خدا قرآن كريم را بر قلب تو نازل كرده است تا ساير كتب آسمانى را تصديق كرده و براى مؤمنين هدايت و بشارت باشد . آن كسى كه دشمن خدا و فرشتگان و فرستادگان او و جبرائيل و ميكائيل است [ چنين كسى تحقيقا كافر است ] و خداوند نيز دشمن كافران مىباشد .
ابن حجر در « شرح صحيح بخارى » مىگويد :
« ظاهر سياق حديث اين است كه نبى اكرم ( صلَّى اللَّه عليه و آله و سلم ) آيهء مذكور را - در مقام ردّ عقيده و نظريهء يهوديان در بارهء جبرائيل - قرائت كرد ، و اين مطلب مستلزم نزول آيهء مذكور - همزمان با طرح سؤال از سوى عبد اللَّه بن سلام و پاسخ آنحضرت - نمىباشد . آنگاه ابن حجر مىگويد : اين رأى را بايد همان نظريهء قابل اعتماد برشمرد كه چنين تعبيرى نمىتواند بيانگر سبب نزول باشد . و در نتيجه مىتوان گفت كه بايد براى اين آيه ، سبب نزولى ديگر - غير از قضيهء عبد اللَّه بن سلام و گفتگوى او با نبى اكرم ( صلَّى اللَّه عليه و آله و سلم ) - را جستجو كرد .
بررسى اين آيات و احاديثى كه در بارهء سبب نزول آنها ياد كرده‌اند :
اسماعيل حقى بروسوى و مفسران ديگر :