اسباب النزول ( فارسي ) — الصفحة ١٠٤

* [ بررسى مربوط به آيه قذف : « والذين يرمون المحصنات ثم لم يأتوا بأربعة شهداء . . . » براى ورود در تحقيق مربوط به آيه لعان ]

چند نمونه از آياتى كه عموم لفظ در آنها معتبر است نه خصوص سبب : الف : آيه ظهار : « الذين يطاهرون منكم من نسائهم . . . »

ب : آيه لعان

* [ بررسى مربوط به آيه قذف : « والذين يرمون المحصنات ثم لم يأتوا بأربعة شهداء . . . » براى ورود در تحقيق مربوط به آيه لعان ]

چند نمونه از آياتى كه عموم لفظ در آنها معتبر است نه خصوص سبب :

الف - آيهء ظهار :

قبلا ديديم كه آيهء ظهار در بارهء اوس بن صامت و يا سلمة بن صخر نازل گرديد و نيز ديديم كه آيهء مذكور داراى تعبيرى عام مىباشد : « الَّذِينَ يُظاهِرُونَ مِنْكُمْ مِنْ نِسائِهِمْ . . . » . و با اينكه آيهء مذكور از پى سبب خاصى نازل گرديد ، حكم آن عام مىباشد و شامل هر فردى مىگردد كه نسبت به همسر خود با اجراى صيغهء ظهار جدائى و بيگانگى به هم رساند .

ب - آيهء لعان :

آيهء مذكور [ بر حسب روايتى ] در بارهء هلال بن اميه نازل گرديد ، لكن حكم موجود در آن - به خاطر تعبير عام آن - شامل ديگران كه اوضاعى مشابه اوضاع هلال بن اميه براى آنها پديد آمده است مىگردد .

براى توضيح اين مطلب بايد يادآور شويم ، آنگاه كه آيهء « قذف » نازل شد حوادثى رخ داد كه مردم احساس كردند با مشكلات و بن بستهايى لا ينحل رو برو شده‌اند و آن آيه اين است :

« وَالَّذِينَ يَرْمُونَ الْمُحْصَناتِ ثُمَّ لَمْ يَأْتُوا بِأَرْبَعَةِ شُهَداءَ فَاجْلِدُوهُمْ ثَمانِينَ جَلْدَةً وَلا تَقْبَلُوا لَهُمْ شَهادَةً أَبَداً وَأُولئِكَ هُمُ الْفاسِقُونَ . إِلَّا الَّذِينَ تابُوا مِنْ بَعْدِ ذلِكَ وَأَصْلَحُوا فَإِنَّ اللَّه غَفُورٌ رَحِيمٌ » ( نور : 4 ، 5 ) :

كسانى كه زنان شوهردار را به فجور و زنا متهم مىسازند چنانچه چهار شاهد در تأييد و اثبات اتهام خود اقامه نكنند - مبنى بر اينك شهادت دهند كه اين زنان را به هنگام ارتكاب زنا ديده‌اند - بر تهمت زنندگان هشتاد ضربه تازيانه وارد سازيد و از اين پس براى هميشه شهادت آنها را پذيرا نباشيد ، و علاوه بر اين بايد آنها را فاسقان و دست اندر - كاران گناه كبيره و جرم سنگين برشمرد ، مگر كسانى كه از اين تهمت زدن توبه كنند و اعمال خود را به شايستگى و درستى انجام دهند ، كه خداوند متعال آمرزنده مهربان است .

در اين دو آيه ، سه حكم در بارهء تهمت به زنا صادر شده است :

1 - حدّ قذف ، يعنى هشتاد تازيانه .

2 - عدم قبول شهادت براى هميشه .

3 - حكم فسق ، يعنى تهمت زنندگان از رهگذر اين تهمت به عنوان فاسقان