أساس الإقتباس ( فارسي ) — الصفحة ١١٠

فصل دوازدهم در قضاياء محصله و معدوليه وعدميه و تلازم آن

لوح دوم محصورات :

موجبه جزئيه محصله برخى مردم دانااند :

در شانزده صورت كه همه يا بعضى دانااند صادق است و در شانزده صورت باقى كاذب .

سالبه كليه محصله هيچ مردم نادان نيست :

در شانزده صورت كه ذكر دانا هست صادق است و در شانزده صورت كه همه يا بعضى دانااند كاذب .

سالبه جزئيه معدوله همه مردمان نادان نيستند :

در هفده صورت صادق است . شانزده آنكه همه يا بعضى نادان اند و يكى آنكه همه معدوم اند و در پانزده صورت باقى كاذب .

موجبه كليه معدوله همه مردمان نادان اند :

در پانزده صورت كه ذكر دانا و معدوم نيست صادق است و در هفده صورت كه همه يا بعضى دانااند يا همه معدوم اند كاذب است .

سالبه جزئيه عدميه همه مردمان جاهل نيستند :

در همه صورتها صادق است الا يك صورت كه همه جاهلند كه در آن صورت تنها كاذب است .

موجبه كليه عدميه همه مردمان جاهلند :

در يك صورت كه همه جاهل اند صادق است و ديگر در همه صورتها كاذب است .

اعتبار عرض

و چون هر دو قضيه كه از يك جنسند در هر لوحى متناقضند اقتسام صدق و كذب كنند

اعتبار قطر

موجبه محصله با موجبه معدوليه در يك صورت كه همه معدوماند بر كذب جمع آيند و بر صدق جمع نيايند و نقيض هر دو بضد يعنى در