أساس الإقتباس ( فارسي )
- المؤلف: خواجه نصير الدين الطوسي
- الوفاة: 672
- القسم: المنطق والفلسفة
- الناشر: انتشارات دانشگاه تهران
فهرس الكتاب
- مقدمه مصحح
- مقدمه
- ابتداى سخن در منطق
- تعريف علم منطق و فائده آن
- مقالت اول — در مدخل منطق كه آن را يساغوجى خوانند ، چهار فن است
- فن اول در مباحث الفاظ سه فصل است — فصل اول در كيفيت دلالت الفاظ بر معاني
- فصل دوم در نسبت الفاظ با معاني
- فصل سيوم در قسمت الفاظ
- فن دويم در مباحث كلى و جزوى چهار فصل است — فصل اول در تعريف كلى و جزوي
- فصل دويم در حمل و وضع
- فصل سيم در فرق ميان كل و كلى و جزو و جزوي
- فصل چهارم در ديگر معانى لفظ كلي
- فن سيم در مباحث ذاتى و عرضى چهار فصل است — فصل اول در معرفت ذاتى و عرضي
- فصل دويم در اقسام ذاتي
- فصل سيم در اقسام عرضى
- فصل چهارم در اقسام مقول در جواب ما هو
- فن چهارم در مباحث كليات خمسه پنج فصل است — فصل اول در تعريف كليات خمسه
- فصل دوم در مراتب اجناس و انواع
- فصل سيوم در احوال فصول
- فصل چهارم در بيان حال خاصه و عرض عام
- فصل پنجم در احوال اين كليات پنجگانه
- مقالت دويم — در مقولات عشر و آن را قاطيغورياس خوانند نه فصل است . — فصل اول در ابتداء سخن در مقولات
- فصل دويم در معرفت موضوع كه رسم جوهر و عرض بى أن متصور نشود
- فصل سيوم در تعريف جوهر و بيان انواع او و فرق ميان جوهر و عرض
- فصل چهارم در تعريف كميت و بيان انواع و اقسام او
- فصل پنجم در معرفت كيفيت و بيان انواعش
- فصل ششم در معرفت مقوله مضاف و انواعش
- فصل هفتم در شش مقوله باقي
- فصل هشتم در معرفت اقسام تقابل
- فصل نهم در اقسام تقدم و تأخر و معيت
- مقالت سيوم — در عبارات و غرض از اين مباحث اقوال جازمه است و آن را بارى از ميناس خوانند و اين مقالت مشتمل بر دو فن است : — فن اول در معرفت اقوال جازمه و احوال انواع و اصناف قضايا شانزده فصل است — فصل اول در اصناف دلالات و احوال مدلولات
- فصل دوم در تعيين قول جازم و چگونگى تأليف از الفاظ مفرده
- فصل سيم در ذكر اثبات و نفى و ايجاب و سلب بحسب اين موضع
- فصل چهارم در اقسام قضايا
- فصل پنجم در اقسام شرطيات
- فصل ششم در وحدت و كثرت قضاياء بحسب اعتبار اجزاء آن
- فصل هفتم در نسبت اجزاى قضايا با يكديگر
- فصل هشتم در چگونگى تعلق صدق و كذب بقضاياء شرطى و اجزاء آن
- فصل نهم در خصوص و حصر و اهمال قضاياء
- فصل دهم در تحصيل مفهوم قضاياء وتلخيص اجزاء آن
- فصل يازدهم در بيان تقابل و تضاد و تداخل وتناقض قضايا
- فصل دوازدهم در قضاياء محصله و معدوليه وعدميه و تلازم آن
- فصل سيزدهم در تلازم شرطيات
- فصل چهاردهم در بيان تلازم و تباين قضايا باعتبار استواء و انعكاس اجزاء و مقابلات اجزاء
- فصل پانزدهم در قضاء منحرفه و محرفه
- فصل شانزدهم در درد بعضى قضايا با بعضي
- فن دويم در جهات قضايا و اعتبار آن در ابواب تناقض و عكس و آنچه تعلق به آن دارد يازده فصل است — فصل اول در معنى جهت و فرق ميان ماده و جهت و تعيين موضع جهت قضايا
- فصل دوم در معنى ضرورت و امكان و اعتبار آن در ذهن و خارج و فرق ميان ضرورت و دوام
- فصل سيم در اصناف ضرورى و دائم
- فصل چهارم در اصناف ممكنات
- فصل پنجم در اصناف مطلقات
- فصل ششم در اعتبار اقسام عرفى و مشروط بحسب اعتبار جهات ذاتي
- اقسام عرفى مطلق
- اقسام مشروط مطلق
- فصل هفتم در بيان عموم و خصوص قضاياء مطلقه و موجهه
- فصل هشتم در تناقض موجهات
- فصل نهم در تعريف عكس و بيان عكس مستوى در موجهات
- فصل دهم در عكس نقيض
- فصل يازدهم در اعتبار جهت و نقيض و عكس در قضاياء شرطي
- مقالت چهارم — در علم قياس و آن را انولوطيقاء اول خوانند و آن دو فن است — فن اول در قياس و آن دو قسم است — قسم اول در تعريف قياس و اقسامش و بيان قياسات حملى تنها ده فصل است — فصل اول در تعريف قياس
- فصل دويم در انواع قياسات
- فصل سيم در اجزاء قياسات و بيان هيأت اقتران مقدمات
- فصل چهارم در بيان اقسام اشكال حمليات و حال ضروب هر يكى با قطع نظر از جهات
- شكل اول
- شكل دويم
- شكل سيوم
- شكل چهارم
- فصل پنجم در مختلطات شكل اول
- اصل اول
- اصل دوم
- اصل سيوم
- اصل چهارم
- اصل پنجم
- سخن در تفصيل نتايج مختلطات و وضع جداول
- فصل ششم در مختلطات شكل دويم
- اصل اول
- اصل دويم
- اصل سيوم
- اصل چهارم
- اصل پنجم
- اصل ششم
- سخن در تفصيل نتايج مختلطات و وضع جداول
- فصل هفتم در مختلطات شكل سيم
- فصل هشتم در مختلطات شكل چهارم
- اصل اول
- اصل دويم
- اصل سيوم
- اصل چهارم
- اصل پنجم
- اصل ششم
- سخن در تفصيل نتايج مختلطات و وضع جداول
- فصل نهم در بيان اختلالى كه در اعتبار جهات و مختلطات از جهت اعتبار دائم لاضرورى كلى عارض مىشود
- فصل دهم در تلخيص اعتبار جهات و مختلطات بعد از استكشاف حال دائم لا ضروري
- قسم دويم از فن اول از علم قياس در قياسات شرطى اقترانى و استثنائى هشت فصل است — فصل اول در قياسات اقترانى از متصلات تنها
- سخن از اقترانيات از متصلات تنها
- فصل دويم در اقترانيات از منفصلات تنها
- فصل سيم در اقترانيات از متصلات و منفصلات با هم
- نوع اول متصله صغرى و اشتراك در تالي
- نوع دوم متصله هم صغرى و اشتراك در مقدم
- نوع سيوم متصله كبرى و اشتراك در مقدم
- نوع چهارم متصله هم كبرى و اشتراك در تالي
- فصل چهارم در اقترانيات از حمليات ومتصلات
- نوع اول حملى كبرى و اشتراك با متصله در تالي
- نوع دويم متصله كبرى واشتراك هم در تالي
- نوع سيوم حملى صغرى واشتراك در مقدم
- شكل اول
- شكل دويم
- شكل سيوم
- شكل چهارم
- نوع چهارم حملى كبرى واشتراك در مقدم
- شكل اول
- شكل دويم
- شكل سيوم
- شكل چهارم
- فصل پنجم در اقترانيات از حمليات و منفصلات
- قياس مقسم
- فصل ششم در انواع قياساتى كه اشتراك از هر دو جانب در جزوى غير تام باشد
- فصل هفتم در قياسات استثنائي
- فصل هشتم در بيان وجه احتياج قياسات اقترانى و استثنائى با يكديگر
- فن دوم از علم قياس در لواحق و عوارض قياس و ذكر تأليفاتى كه شبيه بود بقياس دوازده فصل است — فصل اول در بيان آنكه در يك قياس بسيط يك حد اوسط و دو مقدمه بيش نتواند بود و بيان وجه وقوع آنچه زيادت ازين باشد
- فصل دويم در قياسات مركبه
- قياس موصول و مفصول
- فصل سيم در ذكر حكمهائى كه از قياس بتبعيت مطلوب لازم آيد
- فصل چهارم در بيان لزوم نتيجه صادق از قياسات صادق و غير صادق
- فصل پنجم در طلب قياس بر هر مطلوبى و طريق اكتساب مقدمات
- فصل ششم در تحليل قياس
- فصل هفتم در قياس دور و عكس
- قياس دائر و معكوس
- قياس دور
- قياس عكس
- فصل هشتم در قياس خلف
- فصل نهم در تأليف قياس از مقابلات
- مصادره بر مطلوب
- فصل دهم در بيان كيفيت تعارض علم و جهل با علم و ظن در رأى يك شخص و اسباب آن
- فصل يازدهم در تأليفاتى كه شبيه بود بقياس مانند استقراء و تمثيل
- استقراء
- تمثيل
- فصل دوازدهم در اصناف قياساتى كه به حسب صور يا مواد مخصوصند بألقاب قياس مقاومت
- ضمير
- ضمير
- دليل
- قياس علامت
- قياس فراسى
- مقالت پنجم — در برهان و آن را انولوطيقاء دويم خوانند و اين مقالت مشتمل است بر دو فن فن اول در برهان فن دوم در حد — فن اول در كيفيت اكتساب تصديقات يقينى ببرهان هژده فصل است — فصل اول در اشاره به آنچه مطلوب است از علم برهان و ذكر ديگر صناعات علمى و بيان شرف مرتبه برهان
- فصل دوم در احوال صناعات پنجگانه و مبادى اصناف قياسات
- فصل سيم در اصناف مطالب
- فصل چهارم در ذكر اصناف علل و مباحثى كه به آن متعلق باشد بر وجهى كلي
- فصل پنجم در ذكر برهان و اقسامش و نسبت حدودش با يكديگر و طريق اقامت برهان بر هر مطلوبى كه آن را سببى باشد
- فصل ششم در كيفيت وقوع اصناف علل در حدود وسطى براهين
- فصل هفتم در حال مطلوبى كه آن را سببى نبود وحال استقراء و تجربه و ديگر مبادى برهان
- فصل هشتم در كيفيت انتقاع بحس در اكتساب علوم
- فصل نهم در شرايط مقدمات برهاني
- فصل دهم در ذاتى به حسب اين صناعت
- فصل يازدهم در اولى به حسب اين موضع
- فصل دوازدهم در كلى به حسب اين صناعت
- فصل سيزدهم در ضرورى به حسب اين صناعت
- فصل چهاردهم در كيفيت وقوع مقدمات غير كلى و ضرورى در علوم
- فصل پانزدهم در موضوعات و مبادى و مسائل علوم برهانى و آنچه در فواتح بعضى علوم ياد كنند
- فصل شانزدهم در اختلاف و اشتراك علمها
- فصل هفدهم در بيان آنك محمولات غير مناسب در مقدمات و نتايج برهان نيفتد
- فصل هژدهم در نسبت علم و ظن با يكديگر و رسمهاء لفظى چند كه در اين مواضع متداول باشد
- فن دويم در كيفيت اكتساب تصورات تام به حد و آن دوازده فصل است
- فصل اول در بيان امكان اكتساب تصورات
- فصل دويم در ذكر تصورات مكتسب و غير مكتسب و اشاره بأصناف تعريفات
- فصل سيم در ابتداء سخن در حد و بيان مناسبت و مباينت برهان و حد
- فصل چهارم در آنكه حد بهر يكى از برهان و قمست و استقراء بانفراد اكتساب نتوان كرد
- فصل پنجم در آنكه طريق اكتساب حد تركيبست
- فصل ششم در بيان وجه انتقاع بتحليل و قسمت در اقتناص حدود و غير آن
- فصل هفتم در بيان حال فصول در اقتناص حدود
- فصل هشتم در كيفيت وقوع علل درحد
- فصل نهم در بيان مشاركت برهان وحد
- فصل دهم در كيفيت وقوع اعراض ذاتى در تعريفات
- فصل يازدهم در تمامى سخن در حد و بيان احوال حدود و نسبت حدود با محدودات
- فصل دوازدهم در بيان آنك بر اشخاص جزوى نه برهان توان گفت و نه آن را حد توان گفت
- مقالت ششم — در جدل و آن را طوبيقا خوانند سه فن است فن اول در مقدمات — و دوم در مواضع و سيم در وصايا — فن اول در مقدمات پنج فصل است — فصل اول در بيان ماهيت و منفعت جدل و ذكر احوال سائل و مجيب
- فصل دويم در ذكر مواضع جدلى وكيفيت انشعاب مقدمات از آن
- فصل سيم در اجزاى قياسات و مطالب جدلى و اصناف مواضع
- فصل چهارم در بيان حال مبادى و مسائل و مقدمات و مطالب و قياس جدلي
- فصل پنجم در ذكر ادوات جدل كه ارتياض به آن مفيد ملكه جدلى باشد و اشارت به ديگر منافع آن
- فن دويم در مواضع شش فصل است — فصل اول در مواضع اثبات و ابطال
- فصل دويم در مواضع اولى و آثر
- فصل سيم در مواضع جنس
- فصل چهارم در مواضع خاصه
- فصل پنجم در مواضع حد
- مواضع الفاظ
- مواضع تجاوز بر قدر كفايت
- مواضع باقى مباحث حد
- فصل ششم در مواضع هو هو
- فن سيم در وصايا سه فصل است — فصل اول در وصاياء سائل
- فصل دوم در وصاياء مجيب
- فصل سيم در وصاياء مشترك ميان سائل و مجيب
- مقاله هفتم — در مغالطه و آن را سوفسطيقا خوانند سه فصل است — فصل اول در بيان تبكيت مغالطى و ذكر صناعت مغالطه و منفعت آن
- فصل دوم در حصر اسباب غلط و مغالطه كه داخل بود در نفس تبكيت
- فصل سيم در بيان اسباب مغالطه از امور خارجى و ذكر آنچه مسائل و مجيب را درين صناعت نافع بود
- مقالت هشتم — در خطابت و آن را ريط و ريقا خوانند سه فن است . — اول در قواعد خطابت و دويم در انواع و سيم در توابع — فن اول در اصول و قواعد خظابت چهار فصل است — فصل اول در ماهيت و منفعت خطابت و نسبت آن با صناعت جدل و ديگر صناعات
- فصل دويم در اجزاء خطابت
- فصل سيم در قياسات خطابى وحال مواد و صور آن
- فصل چهارم در اصناف مخاطبات به حسب اغراض مختلف و طريق استعمال هر يك
- فن دويم در اعداد انواع هشت فصل است — فصل اول در اعداد انواع متعلق بمشاورات
- فصل دويم در اشد و اضعف
- فصل سيم در اعداد انواع متعلق بمنافرات
- فصل چهارم در اعداد انواع متعلق به مشاجرات
- فصل پنجم در اعداد انواع نافع در تصديقات غير صناعي
- فصل ششم در ذكر انفعالات و اخلاق نفسانى كه در استدراجات نافع بود و اعداد انواع بحسب آن
- فصل هفتم در اختلاف اصناف
- فصل هشتم در انواع مشترك و ختم سخن در انواع
- فن سيم در توابع و آنچه بر آن ماند ، چهار فصل است — فصل اول در حال الفاظ
- فصل دويم در نظم و ترتيب اقاويل خطابي
- فصل سيم در اخذ بوجوه و تقرير انواع آن
- فصل چهارم در ذكر منازعات و مقاومات خطابى و آنچه بدان متعلق بود
- مقاله نهم — در شعر و آن را بيطوريقا خوانند سه فصل است — فصل اول در اشاره به ماهيت و منفعت شعر و آنچه به آن تعلق دارد
- فصل دويم در تحقيق تخييل و محاكات و بيان وجوه استعمال آن 591 — فصل سيم در احوال الفاظ و اشاره بضعتهاء شعرى بر سبيل اجمال