ادوار فقه و كيفيت بيان آن ( فارسي ) — الصفحة ٧٨

صحيح بخارى و مؤلفش از ديدگاه ذهلى

دفاع مصلحان از صحيح بخارى

دفاع مصلحان از صحيح بخارى

در ماه ربيع الثانى 1386 از طرف گروه اصلاح اجتماعى كويت نشريه اى به عنوان دفاع از حريم صحيح بخارى منتشر گرديد ، كه پيام اصلى آن « كل ما فى البخارى صحيح » بود . در حقيقت اين نشريه پاسخى بر مجلهء الوعى الاسلامى كه مقاله اى تحت عنوان : « ليس كل ما فى صحيح البخارى صحيح » بود .

اين نشريه ، دفاعيه اى را كه حدود 32 نفر از اساتيد دانشگاهى و جامع علمى سوريه امضاء كرده بودند به چاپ رساند كه در آن از امير كويت خواسته شده بود از انتشار نشريه مخالف بينش آنان جلوگيرى كند . پس از اين گروه مقاله هايى به عنوان دفاع از صحيح بخارى از سوى اساتيد كشورهاى ديگر عربى منتشر گرديد .

در هر حال گروهى از عالمان ، بخارى را تا حد عصمت پيش برده و كتاب او را صحيحترين كتاب بر روى زمين قلمداد كرده‌اند . در قبال اين گروه ، دانشمندانى در جامعه اهل سنت حضور دارند كه شخصيت بخارى و كتاب او را از زاويه ديگرى مورد بررسى قرار داده‌اند . اينان پاره اى از احاديث صحيح بخارى را از نظر سند و بخشى ديگر را از نظر متن و محتوا مردود دانسته‌اند و دسته اى ديگر را خلاف موازين علمى و دينى و عقلى شناخته‌اند .

در ميان اين دسته ، دانشمندان علم حديث و شارحين اين كتاب به چشم مىآيند ، كه مقام علمى آنان مورد اعتراف جامعه اهل سنت است . ما براى نمونه به برخى از آن نظريات اشاره مىكنيم . تا در ضمن نشان دهيم كه عالمان اهل سنت ، خود در نقد و تحليل صحيح بخارى گوى سبقت را از عالمان شيعه ربوده‌اند .

صحيح بخارى و مؤلفش از ديدگاه ذهلى

صحيح بخارى و مؤلفش از ديدگاه ذهلى

علامه بزرگ ابن خلكان در وفيات الاعيان ( ج 4 ، ص 282 ) مىنويسد : « محمد بن يحيى معروف به ذهلى از علماى بزرگ و اعاظم اهل حديث و معروفترين حافظان است ، او از اساتيد بخارى و مسلم و ابو داود و ترمذى و ابن ماجه و نسائى است . » در تاريخ بغداد ( ج 4 ، ص 416 ) چنين آمده است : « ذهلى كسى است كه احمد بن حنبل شيبانى ( پيشواى مذهب حنبلى ) به فرزندان و شاگردانش امر كرده تا از او اخذ