ادوار فقه و كيفيت بيان آن ( فارسي )
- المؤلف: محمد ابراهيم جناتي
- الوفاة: معاصر
- القسم: فقه الشيعة من القرن الثامن
- الناشر: انتشارات كيهان
فهرس الكتاب
- مقدمه
- معناى واژه‌هاى فقه و فقيه :
- قدمت اين كلمات :
- فقه اسلامى از قوانين رومى تأثير نيافته
- دليل نخست
- دليل دوم
- آغاز پيدايش عنوان فقه
- هدف از علم فقه :
- شموليت فقه اسلامى :
- تكامل علم فقه :
- الف - پيشرفت زمان
- ب - پيشرفت مرحله اى فقه در ادوار گذشته
- ج - محيطهاى علمى
- د - قابليتهاى فردى فقهاء
- كتابى در زمينهء ادوار فقه نگاشته نشده است
- خاتمه
- نقد و پاسخ توضيحى انتقادى بر بعضى از مطالب مقدمه اين كتاب
- پاسخ به « نقد سيرى در ادوار فقه »
- بخش اول ادوار فقه و كيفيت بيان آن
- الف - ادوار فقه
- 1 . مرحلهء تشريع
- كيفيت پيدايش فقه در اين مرحله
- خاستگاه فقه و تشريع در اين دوره
- مكان و زمان وحى
- چگونگى دعوت پيامبر
- تدوين فقه و شريعت
- وضعيت كلمه فقه و فقيه در مرحله تشريع
- نشر و گسترش فقه
- 2 - مرحله تبيين و تدوين
- امتيازات فقه شيعه
- اختلاف در تدوين فقه و حديث
- [ تدوين كتاب توسط امام على عليه السلام ]
- 1 . قرآن كريم
- 2 . مصحف فاطمه ( س )
- 3 . كتاب صحيفه
- تدوين كتاب در ميان اصحاب على ( ع )
- 3 . مرحله دسته بندى و تبويب
- شخصيتهاى علمى دورهء سوم
- كتابهاى حديث در دورهء سوم
- 4 . مرحلهء گسترش مسائل فقه از راه تفريع و تطبيق از راه اجتهاد
- ركود نسبى بحث فقهى در اين مرحله
- علت ركود نسبى فقه پس از شيخ طوسى
- 5 . دوره استدلال
- مقايسه بين كتاب « سرائر » و « مبسوط »
- 6 . مرحله گسترش استدلال و تنقيح
- شخصيتهاى علمى اين دوره
- كتابهاى حديثى اين دوره
- 7 . مرحله رشد و تكامل فقه
- رجال علمى اين دوره
- 8 . مرحله تدقيق در ابحاث فقهى
- ويژگيهاى كتاب « مكاسب »
- رجال عصر شيخ انصارى
- 9 . دوره تلخيص مباحث فقهى
- تكامل و ركود فقه اجتهادى اهل سنت
- 1 - پيدايش مكاتب گوناگون در دوران عباسيان
- 2 - تصانيف گوناگون پيرامون علم فقه
- فقهاى مشهور در مذهب حنفى
- رساله‌هاى فتوائى در مذهب حنفى
- فقهاى مشهور در مذهب مالكى
- فقهاى معروف در مذهب شافعى
- رساله‌هاى فتوائى در مذهب شافعى
- فقهاى معروف در مذهب حنبلى
- فقهاى معروف در مذهب ظاهرى
- 3 - پيدايش مجموعه‌هاى بزرگ در علم حديث
- صحيح بخارى
- بخارى در مجلس امتحان
- اجتهاد محمد بن اسماعيل بخارى
- سخنان گروهى از بزرگان اهل سنت در بارهء بخارى
- نگاهى به ويژگيهاى صحيح بخارى
- دو بينش متمايز پيرامون صحيح بخارى
- مبالغه و افراط در تعريف صحيح بخارى
- دفاع مصلحان از صحيح بخارى
- صحيح بخارى و مؤلفش از ديدگاه ذهلى
- صحيح بخارى از نظر ابن حجر
- صحيح بخارى از نظر قاضى ابو بكر باقلانى
- صحيح بخارى از نظر ابن همام
- صحيح بخارى از نظر محمد عبده
- صحيح بخارى از نظر علامه احمد امين مصرى
- صحيح بخارى از نظر مسلمه
- صحيح بخارى از نظر شيعه
- برخى انتقادها به صحيح بخارى
- صحيح بخارى و فضائل على ( ع )
- صحيح مسلم
- دو بينش مختلف در بارهء صحيح مسلم
- دلايل رجحان صحيح مسلم بر صحيح بخارى
- بينش دوم پيرامون صحيح مسلم
- صحيح مسلم از نظر شيعه
- انتقادهايى به صحيح مسلم
- صحيح مسلم و فضايل امام على ( ع )
- سنن ابن ماجه
- برخى نظريات پيرامون سنن ابن ماجه
- سنن ابى داود
- نگاهى به سنن ابى داود
- نقل چند انتقاد بر سنن ابى داود
- سنن ترمذى
- نگاهى به ويژگيهاى سنن ترمذى
- نقدهايى بر اين كتاب
- سنن نسائى
- انتقادهايى به سنن نسائى
- گرايش نسائى به مذهب شيعه
- سبب تأليف خصائص
- جايگاه « خصائص » در نزد بزرگان
- وفات نسائى
- علت اقدام به تدوين صحاح سته
- مقايسه صحاح سته با كتب اربعه
- جامعيت صحاح سته
- احاديث اهل سنت در مقايسه با احاديث شيعه
- شروح ، تعليقات و پاورقيهاى صحاح سته
- شروح صحيح مسلم و سنن
- 4 - تأليف كتبى به عنوان تفسير قرآن
- نخستين كسى كه فقه القرآن نوشت
- رشد علمى در عصر عباسيان
- آغاز ايستايى فقه اجتهادى اهل سنت
- آثار اسفبار ركود فقهى اهل سنت
- فتاواى بىمدرك
- پيوند فقه با واقعيتهاى زندگى انسان
- نفوذ قوانين غير اسلامى در دولت عثمانى
- قانون مدنى كشور
- كتابهاى مجله احكام عدليه
- ماخذ مجله احكام عدليه
- مقايسه مجله احكام عدليه با قوانين اروپا
- گرايش به قوانين غير اسلامى
- قيام مصلحان و انديشمندان عليه ركود
- جايگاه و مواضع اجتهاد در مبانى فقهى
- نظريه برخى از اصوليين
- نمونه‌هاى از موارد جريان اجتهاد فقهى
- نمونه هايى از اجتهاد در مبانى فقهى از ديدگاه مذاهب اسلامى
- [ نمونه أول ]
- قسمت اول طهارت ذاتى مطلق انسان
- تذكر چند مطلب
- طهارت ذاتى اهل كتاب
- تعيين مصاديق كافر كتابى
- واژه مجوس در كتاب خدا
- واژه مجوس در احاديث
- آراء فقهاء مذاهب اسلامى در بارهء اهل كتاب
- فقهاء امامى معتقد به طهارت ذاتى اهل كتاب
- بخش اول : بيان ادله قائلان به عدم طهارت ذاتى اهل كتاب
- اجماع
- كتاب
- نقد استدلال به آيه مذكور :
- اطلاق واژه مشرك بر اهل كتاب
- بيان كلام راوندى
- نقد كلام امام فخر رازى
- دليل دوم بر عدم طهارت ذاتى اهل كتاب
- نقد استدلال :
- نتيجه استدلالها و نقدها
- بخش دوم : بيان ادلهء قائلان به طهارت ذاتى اهل كتاب
- روايات دال بر طهارت ذاتى اهل كتاب
- بخش سوم : بيان مقتضاى جمع بين اخبار و نتيجه بحث
- جمع حكمى بين اخبار
- بخش چهارم : طرح اشكالات به تئورى طهارت ذاتى اهل كتاب
- كلام شيخ اعظم انصارى در زمينه بحث
- نقد كلام شيخ انصارى
- تثبيت نظريهء طهارت ذاتى
- تتميم بحث
- قسمت دوم طهارت ذاتى مشركان
- تئورى طهارت ذاتى مشركان
- 1 - مشرك در اصطلاح قرآن
- انگيزه عرب در آلودگى به شرك و پرستش بتها
- 2 - آنان كه مشرك ناميده شده‌اند
- طهارت ذاتى مشركان از نظر فقهاى مذاهب اسلامى
- قائلان به طهارت ذاتى مشركان در اهل سنت
- نظريه فقهاى شيعه
- ادله قائلان به عدم طهارت ذاتى مشركان
- حمل واژه نجس بر معناى لغوى يا شرعى
- دلايل حمل ، بر معناى اصطلاحى شرعى
- بيان يك نكته
- تمايز يهود از مشركان
- تمايز نصارى از مشركان
- تمايز مجوس از مشركان
- قسمت سوم طهارت ذاتى ملحدان
- نظريه فقهاى اهل سنت در بارهء ملحدان
- نظريه فقهاى اماميه
- ادله عدم طهارت ذاتى ملحدان
- كوتاه سخن
- نمونه دوم احكام اعضاى وضوء
- الف - وجوب شستن صورت
- ب - كيفيت شستن صورت
- ج - شستن دستها در وضوء
- د - مسح سر در وضو
- كلام احمد فيومى
- كلام علامه طريحى
- ه - مسح گوشها در وضوء
- و - نوع طهارت پاها
- ز - مسح صورت در تيمم
- ح - مسح دستها در تيمم
- ط - تيمم بر صعيد
- ى - زدن كف دستها بر زمين
- بخش دوم ادوار كيفيت بيان فقه
- مدخل
- الف - بيان مراحل ششگانه كيفيت بيان فقه
- دورهء اول : عصر پيامبر ، از بعثت تا رحلت
- دورهء دوم
- متصديان بيان فقه در زمان ائمه ( ع )
- در زمان غيبت صغرى
- در زمان غيبت كبرى
- رساله‌هاى دورهء دوم
- شخصيتهاى فقهى اين دوره
- دوره سوم
- كتابهاى فقهى اين دوره
- اولين كتاب فقهى در اين دوره
- دومين كتاب
- رجال علمى اين دوره
- متصديان بيان فقه
- رساله‌هاى دورهء سوم
- دورهء چهارم
- نخستين رسالهء عمليه دورهء چهارم
- رساله‌هاى عمليه مرحوم مجلسى اول
- ديگر رساله‌هاى مرحلهء چهارم
- دورهء پنجم
- نظرى به رساله‌هاى شيخ اعظم
- چند مطلب پيرامون شيخ اعظم انصارى
- مقام والاى شيخ انصارى
- احتياطهاى شيخ
- احتياطهاى اصوليان
- شيوه انصارى و نراقى كاشانى در بيان احكام
- منشأ فقهى احتياطات
- تذكر سه نكته
- حاشيه نويسىهاى شيخ
- پيروان شيخ اعظم
- امتيازات آخوند خراسانى
- دورهء ششم
- ميرزا محمد تقى شيرازى
- سيد محمد كاظم يزدى
- رجال علمى دورهء ششم
- ب - رساله‌هاى پرسش و پاسخ در ادوار مختلف
- دورهء دوم
- دورهء سوم
- دوره چهارم
- دوره پنجم
- دوره ششم
- [ ج - رساله‌هاى عمليه ]
- ويژگيهايى را كه بايد رساله‌ها دارا باشد
- طرح اصول دين در رساله‌هاى عمليه
- اعمال روش فنى
- نواقص رساله‌هاى عمليه
- تعبيرات و واژه‌ها در رساله‌هاى عمليه
- بيان فتاوى و احكام در زمينه‌هاى جديد
- رساله عمليه حق چه كسانى است
- د - سير تاريخى مسألهء تقليد از اعلم
- آغاز پيدايش مسأله تقليد از اعلم
- زمان ائمه
- ابتداى عصر غيبت كبرى
- نظر شيخ طوسى در مسأله
- نظر ابن زهره در مسأله
- ه - پيدايش وكالت و هدف از آن
- پيدايش نمايندگى به شيوهء فعلى
- هدف شيخ اعظم انصارى و مجدد شيرازى در گسترش نمايندگى
- علماى بلاد در زمان شيخ اعظم و ميرزاى شيرازى
- شايعه پردازى بعضى وكيلان
- عاقبت سوء اين شيوه
- عدم سوء استفاده وكلاء شيخ و ميرزا
- هدف بعضى از وكلا در امر تقليد
- و - شناخت مرجع تقليد
- كيفيت انتخاب مرجع توسط وحيد بهبهانى
- تعيين مرجع توسط شيخ جعفر كبير
- تعيين مرجع توسط ميرزاى قمى
- كيفيت تعيين مرجع توسط صاحب جواهر
- سعيد العلماى مازندرانى
- شيخ انصارى
- گزينش مرجع توسط آقا حسن نجمآبادى تهرانى و شيخ حبيب الله رشتى
- تعيين مرجع توسط ميرزاى شيرازى
- ميرزا محمد تقى شيرازى و انتخاب مرجع
- سيد محمد كاظم يزدى و انتخاب مرجع
- آيت الله اصفهانى و انتخاب مرجع
- آيت الله حاج آقا حسين بروجردى
- گزينش مرجع توسط فقهاى ديگر در عصر اخير
- شيخ موسى خوانسارى و شيخ محمد تقى آملى
- شيخ راضى ، ميرزا محمد باقر زنجانى و شيخ حسين حلى
- سيد محمد تقى بحر العلوم ، سيد محمد سعيد جبل عاملى و شيخ عباس رميثى
- چند تذكر
- ز - بيان مراجع تقليد از آغاز غيبت كبرا تا كنون
- آغاز مرجعيت
- ابن قولويه
- شيخ صدوق
- شيخ مفيد
- سيد مرتضى
- شيخ طوسى
- ابن برّاج
- حمزة بن على بن زهره
- ابن ادريس
- سيد شمس الدين موسوى
- محقق حلى
- يحيى بن سعيد
- علامهء حلَّى
- سيد عميد الدين حسينى
- فخر المحققين
- شهيد اول
- مقداد سيورى
- محقق ثانى
- شهيد دوم
- شيخ حسين عبد الصمد
- مقدس اردبيلى
- سيد محمد عاملى
- ملا عبد الله شوشترى
- شيخ بهائى
- مجلسى اول
- طبرسى
- خوانسارى
- مجلسى دوم
- سيد عبد الله جزايرى
- وحيد بهبهانى
- كاشف الغطاء و سيد مهدى بحر العلوم
- شيخ موسى كاشف الغطاء
- تذكر
- شيخ على كاشف الغطاء
- صاحب جواهر
- شيخ اعظم انصارى
- ميرزاى مجدد شيرازى
- آخوند خراسانى ، سيد محمد كاظم يزدى ، ميرزا محمد تقى شيرازى
- آيت الله اصفهانى ، آيت الله نائينى ، آيت الله حائرى
- بروجردى ، شاهرودى ، حكيم
- تذكر لازم
- ح - نظريه تعيّن تقليد از اعلم
- مفهوم اعلميت از ديدگاه مجتهدان بزرگ
- معناى صحيح اعلم از ديدگاه نگارنده
- چه كسانى مىتوانند اعلم به معناى معروف را تشخيص دهند ؟
- معيارهاى ناصحيح در تشخيص اعلم
- دلايل قائلان به وجوب تقليد از اعلم و نقد آنها
- دليل اول : اجماع .
- دليل دوم : بناء عقلا ،
- دليل سوم : اقربيت فتواى اعلم به واقع ،
- دليل چهارم : اقوى بودن نظر اعلم ،
- دليل پنجم : ترجيح مرجوح بر راجح ،
- دليل ششم : وثوق بيشتر به نظر اعلم ،
- دليل هشتم ، صاحب امتياز بودن
- دليل نهم : يقين به فراغ ذمه ،
- دليل دهم : اصل عدم جواز تقليد از غير اعلم ،
- دليل يازدهم : عدم جواز عدول از تقليد ، اعلم .
- دليل دوازدهم - عموماتى كه عمل بدون علم را منع مىكند ،
- دليل سيزدهم : حكم عقل ،
- دليل چهاردهم : روايات منقول از ائمه ،
- نقد دلايل ياد شده در احاديث :
- تذكر يك نكته
- ادله عدم تعيّن تقليد از اعلم
- دليل اول -
- دليل دوم -
- دليل سوم -
- دليل چهارم - تقرير ائمه ( ع ) است ،
- دليل پنجم - تعين تقليد از اعلم ،
- پيامد مطرح نبودن مسأله در زمانهاى پيشين
- ديدگاه نگارنده در بارهء مسأله تقليد
- ط - نظريه جواز تقليد از زنى كه داراى اجتهاد است
- نظريه اول : اجتهاد بدعت و حرام است
- نظريهء دوم : اجتهاد توطئه اى عليه دين
- نظريهء سوم : اجتهاد واجب عينى است
- نظريهء چهارم : واجب كفايى بودن اجتهاد
- تعليم و تعلم زن از مرد و مرد از زن
- پذيرش اجتهاد و مجتهد زن در جامعه اسلامى
- جواز تصدى مرجعيت تقليدى براى زنان
- ادله جواز مرجعيت تقليدى براى زن عبارتند از :
- دلايل مخالفين
- مقالات متفرقه
- مقاله اول شيخ مفيد در عرصه فقاهت و اجتهاد
- جامعيت علمى شيخ مفيد
- تدريس شيخ مفيد
- جلسات بحث مفيد با عالمان مذاهب
- مفيد از ديدگاه مجتهدان شيعه
- مفيد در نظر عالمان اهل سنت
- فقه اجتهادى شيخ مفيد
- تذكر دو نكته
- منابع اجتهادى شيخ مفيد
- شيوه مفيد در طرح مسائل فقهى
- شيوه استنباطى شيخ مفيد
- مرجعيت شيخ مفيد
- نتايج كار شيخ مفيد
- اساتيد شيخ مفيد
- شاگردان شيخ مفيد
- چند مطلب پيرامون كتاب مقنعه
- آراء و فتاواى نادر شيخ مفيد
- مقاله دوم بعد فقهى و اجتهادى طبرى
- تأليفات طبرى در مباحث فقهى
- تمايز شيوه طبرى از اخباريگرى
- منابع اجتهاد در بينش طبرى
- مذهب طبريه يا جريريه
- ويژگى طبرى در اجتهاد
- تقليد طبرى پيش از اجتهاد
- نمونه اى از فتاواى طبرى
- ميزان گرايش طبرى به تشيع و تسنن
- مقاله سوم سير تاريخى تفسير و علوم قرآن
- زمان پيدايش تفسير و علوم قرآن
- تفسير و علوم قرآن در قرن اول
- طلايه داران تفسير و علوم قرآن
- تفسير و علوم قرآن در قرن دوم
- تفسير و علوم قرآن در قرن سوم
- تفسير و علوم قرآن در قرن چهارم
- تفسير و علوم قرآن در قرن پنجم
- تفسير و علوم قرآن در قرن ششم
- تفسير و علوم قرآن در قرن هفتم
- تفسير و علوم قرآن در قرن هشتم
- تفسير و علوم قرآن در قرن نهم
- تفسير و علوم قرآن در قرن دهم
- تفسير و علوم قرآن در قرن يازدهم
- تفسير و علوم قرآنى در قرن دوازدهم
- تفسير و علوم قرآن در قرن سيزدهم
- تفسير و علوم قرآن در قرن چهاردهم
- مقاله چهارم وقف از ديدگاه مبانى فقه اسلامى
- 1 - معناى لغوى وقف
- 2 - معناى وقف در احاديث
- 3 - معناى وقف در اصطلاح فقهاى اماميه