ادوار فقه و كيفيت بيان آن ( فارسي ) — الصفحة ٢٦٦
ميرزا محمد تقى شيرازى
( 1254 - 1332 ه . ق ) او نيز در بيان مسائل و احكام الهى رساله مستقل ندارد و بر حاشيهء منهج الرشاد شيخ جعفر شوشترى و منتخب المسائل شيخ ، اكتفا كرد .
7 - آية الله حاج ميرزا خليل كمره اى ( م 1280 ) او نيز بر حاشيه نجات العباد صاحب جواهر اكتفا نمود اما رساله عمليه و مناسك حج او كه در تهران به سال 1340 چاپ شد ، فقط احكام ضرورى را در بر داشته و متداول نبوده است .
دورهء ششم
دورهء ششم
در اين دوره ، بيان فقه و احكام الهى ، هم به صورت حاشيه نويسى بر رساله‌هاى عمليه پيشينيان بود ، هم به صورت مجموعه‌هاى پرسش و پاسخ ، و هم با تأليف رساله‌هاى عمليه مستقل .
اين امر از زمان آية الله ميرزاى دوم ، محمد تقى شيرازى ( رضوان الله عليه ) ( م 1338 ق ) آية الله سيد محمد كاظم يزدى ( قدس سره ) ( م 1337 ق ) متداول شد كه تا زمان معاصر نيز ادامه دارد .
دو شخصيت برجستهء اين مرحله ميرزاى شيرازى و مرحوم يزدى هستند كه اين سنت را در ميان جامعهء فقهى معاصر بنا نهادند و با گسترش مباحث آن و مسائل فرعى ، باب تازه اى را در فقه شيعه گشودند . در اينجا لازم است به گوشه اى از آثار فقهى ايشان كه بيانگر شيوهء اين دو عالم بزرگ است اشاره شود :
ميرزا محمد تقى شيرازى
ميرزا محمد تقى شيرازى
مرحوم ميرزا محمد تقى شيرازى بر رساله‌هاى پيش از خود حاشيه مىنوشت كه از جمله مىتوان به حواشى او بر كتاب نخبهء مرحوم كلباسى اصفهانى ( م 1261 ق ) و رساله علامه مجلسى اول ( م 1070 ق ) و « ذخيرة العباد ليوم المعاد » ملا محمد فاضل شربيانى ( م 1322 ق ) و « مجمع الرجال » ميرزا بزرگ شيرازى ( م 1312 ق ) اشاره كرد . او همچنين رسالهء عمليهء مستقلى به نام « ذخيرة العباد ليوم المعاد » دارد كه به زبان فارسى تأليف كرده است . اين رساله همهء ابواب فقه از طهارت تا ديات را در بر دارد و به صورت سؤال و جواب تنظيم شده است . اين شيوه طبعا فهم مطالب را آسانتر مىسازد و از قدرت انتقال بيشترى برخوردار است .