نقد النصوص في شرح نقش الفصوص — الصفحة ٢٥

وصل هستي خدا از همه چيزها پيداتر است ( ف )

وصل هستي خدا از همه چيزها پيداتر است ( ف )

و التحقّق إذا أريد بها المعاني المصدريّة ، لأنّها مفهومات عقليّة اعتباريّة ، لا تحقّق لها الَّا في الذهن .

پس چون لفظ « وجود » بر واجب تعالى اطلاق كنند ، بدان موجودى خواهند كه به ذات خود موجود است ، نه به امرى زائد ، و وجود همهء أشياء علما و عينا به اوست چون نور ، كه به نفس خود روشن است ، نه به روشنائى ديگر ، و روشنى همهء چيزها بدوست ، كما مرّ تفصيل ذلك .

وصل

هستى خداى تعالى پيداتر از همهء هستيهاست ، زيرا كه او به خود پيداست ، و پيدايى ساير هستيها بدوست . « الله نُورُ السَّماواتِ وَالأَرْضِ » . همهء أشياء بى هستى عدم محض است ، و مبدأ ادراك همه هستى است ، هم از جانب مدرك و هم از جانب مدرك . و هر چه ادراك كنى ، اول هستى مدرك شود ، اگر چه از ادراك اين ادراك غافل باشى ، و از غايت ظهور مخفى ماند .

همه عالم به نور اوست پيدا * كجا او گردد از عالم هويدا

زهى نادان كه او خورشيد تابان * به نور شمع جويد در بيابان

اگر غير اين دانى و بينى مثلش « 1 » چنان باشد كه كسى در باغ گويد « 2 » كه برگ را مىبينم و باغ را نمىبينم . نه موجب مضحكه باشد ؟

اين چنين فهم كن خدا را هم * در همه روى او ببين هر دم

مىنگر هر صباح در فالق * ز ان كه خلق است مظهر خالق

ز اسمان و زمين و هر چه در اوست * جز خدا را مبين همان در پوست

نيك و بد را چو حق كند پيدا * ديدن غير او بد است و خطا

صاف معنى است وين « 3 » صور درداند * اهل معنى ز نقش جان بردند

در سراى امان شدند مقيم * همه رفتند شاد سوى نعيم

آن سراى چون نه زير و نه بالاست * درگهش زان ز خلق ناپيداست »

منه .

« 1 » مثلش : مثلت JD « 2 » گويد كه : گويد JD « 3 » وين : و اين JD