مشارق الدراري ( شرح تائية ابن فارض ) ( فارسي ) — الصفحة ٤٣٦
[ فصل در بيان حب و عشق ]
شماتت دهندهء دهر به حال من نباشى .
و يا جلدي في جنب طاعة حبّها
تحمّل عداك الكلّ كلّ عظيمة [ 1 ]
و اى قوّت و توانايى من ، در معرض طاعت و دوستى حضرت معشوق و
[ 1 ] يا جلدى : يا صبرى . في جنب طاعة حبها : اى لديه . عداك الكلّ : تجاوز الكلال ، و هو التعب الشديد و الإعباء . العظيمة : الأمر العظيم . و في بعض النسخ : تجمّل ، بدل تحمل . ناظم - رضى الله عنه - در أبيات قبل از اين بيت فرمود : « فيا مهجتي ذوبى جوى و صبابة و يا لوعتي كونى كذاك مذيبتى و يا نار احشائى أقيمي من الجوى . . . و يا حسن صبرى في رضا من احبّها تجمّل و كن للدهر في غير مشمت و يا جلدى إلخ « ، چون حكم قانون محبت و اقتضاى حكمت عشق آن كه صحّت و سلامت ظاهر و باطن عاشق منوط به استيلاى عوادي اسقام و اعادى صنوف آلام مصوّر باشد چه آن كه : « طريق بو الهوسان است نه ره عشّاق ز عشق لاف و بس از فتنه بر كران بودن « در اين أبيات اعضا و جوارح بيرونى و اندرونى را به خطاب التزام اين معنى مخصوص مىگرداند ، و جوارح باطنى به مناسبت تقدم آنها بر جوارح ظاهرى مقدّم مىدارد ، كه اى جان ستم ديده ، شمع سان در شعلهء اندوه عشق و سوزش آتش شوق بگداز . به همين معنا اشارت فرموده است شيخ عارف بارع كامل ، سلطان سرير بلاغت و فصاحت و يكَّه تاز ميدان معرفت ، سعدى شيراز : « روان روشن سعدى كه شمع محفل تست به هيچ كار نبايد گرش نسوزانى « اى آتش حرمان و فراق در گداختن و سوزانيدن بقاياى نسب خارجى و تعيّن وهمى من باش . آتش بيار و خرمن آزادگان بسوز تا پادشاه خراج نخواهد خراب را اى آتش اندرونى من عظام پهلوى من و عظائم نسب اندرونى من كه بر منهج قويم عشق راست نشدهاند و از انحرافات اطرافى تمام نرستهاند آنها را به زبان زبانهء خود راست ساز . آتش آن نيست كه از شعلهء او خندد شمع آتش آن است كه در خرمن پروانه زدند ناز پرورده تنعّم نبرد راه به دوست عاشقى شيوهء رندان بلاكش باشد