مشارق الدراري ( شرح تائية ابن فارض ) ( فارسي ) — الصفحة ٣٦٨

[ فصل در بيان حب و عشق ]

و في العلم حقّا انّ مبدي غريب ما

سمعت سواها و هي في الحسّ أبدت « 1 » .

و در علم ثابت است به طريق حقيّت ، كه آن پيدا كنندهء آن لغت و سخن غريب كه شنيدى غير آن متبوعه است ، و همان پرى است و اين متبوعه است كه در حس اين سخن غريب را پيدا كرد .

قوله : « حقّا . . . » من باب المصدر المؤكَّد لغيره ، نحو زيد قائم حقّا .

يعنى چون به يقين ، گوينده غير اين متبوعه است و تو از متبوعه و زبان او مىشنوى ، پس معلوم مىشود كه پرى به حكم غلبه به روى ، با وى يكى شده است .

فلو واحدا أمسيت أصبحت واجدا

منازلة ما قلته عن حقيقة [ 1 ]

پس تو كه مسترشدى ، اگر از اين كثرت صفات نفس يگانه شوى ، به ظهور وحدت اعتدالى دل و حكم او به نزد تو اعنى صاحب دل گردى ، آن گاه يابنده شوى اين معنى را كه گفتم به حقيقت به طريق منازله .

بدان كه سالك چون صاحب دل شود و به واسطهء فناى كثرت صفات نفس و انحرافات آن به وحدت و عدالت دل تحقق يابد ، و باز به حكم نشأت گاهى در وى احكام كثرت نفس را غلبه مىباشد و گاهى باز حكم وحدت مجموعى قلب قوى مىشود ، و گاهى حكم وحدت حقيقى سرّ وجودى و تجليّات او ، او را به كلَّى فرو مىگيرد ، پس هر گاه كه اين سالك در امرى از امور الهى يا كونى به حضرت توجّه كند ، تا حقيقت آن امر به روى آشكارا شود ، در حال آن توجّه خاصّ ، اگر

[ 1 ] پس تو كه مسترشدى ، اگر از مقتضيات كثرتى امكانى يك سو شوى ، و به سوى وحدت وجودى خويش باز آئى ، البته يابندهء آن معنى گردى . « بازدانى كه من چه مىگويم گرت افتدت گذر به عالم هوش « و اين سرّ كه من از حقيقت خويش مىگويم ، بر سبيل منازله از دل من به دل تو فرود آيد ، نه از زبان من كه فهم كنى . « 1 » في الحسن أبدت . خ ل .