مشارق الدراري ( شرح تائية ابن فارض ) ( فارسي ) — الصفحة ٢٢٩

[ فصل در بيان حب و عشق ]

روى مرا از اين راه عشق تو بر نگردانيد ، بلكه همه را به تحمّل تلقى كردم و بر خود خوش گردانيدم .

و لا حلم لي في حمل ما فيك نالني

يؤدّي لحمدي أو لمدح مودّتي

و اين گردن نهادن و بردبارى نمودن من در اين كشيدن آن چه به من رسيد ، از بلاها در عشق تو ، از جهت آن نبود كه مؤدّى شود به آن كه كسى مرا به صفت بردبارى ستايشى كند ، يا اين دوستى حقيقى مرا مدحى گويد ، بلكه مطمح نظر من در اين تحمّل أعباء سلوك راه عشق و فنا ، غير ذات تو كه معشوقى نبود و موجب آن جز حسن بر كمال تو نيست . در اين بيت ذكر تحقّق به مقام إخلاص است [ 1 ] از مقامات يقين .

قضى حسنك الداعي إليك احتمال ما

قصصت و اقصى بعد ما بعد قصّتى

قضى : أي حكم . و أقصى : أصله أفعل من القصاء الذي هو البعد و الناحية ، يقال : قصى فلان عن جوارنا بالكسر قصّا : أي بعد ، و قد يستعار به عن الغاية و النهاية .

مىگويد : كه موجب اين تحمّلهاى عظيم كه مىكنم در مقاسات شدايد عشق ، آن بود كه حسن بر كمال و جمال عام الاشتمال تو كه هر ديده ورى و دلاورى را به عشق تو و سلوك راه فنا براى تو دعوت مىكند ، بر من به الزام حكم كرد كه آن چه حكايت كردم از بلا و عنا و موجبات فنا در عشق تو ، تحمل كنم و خود را بر كشيدن آن و نهايت و غايت دور آن چه نيز بعد از اين قصّهء من است و در كالبد گفتار نمىگنجد تحمل نمايم [ 2 ] . پس حامل من بر اين احتمال مشقتها ، حكم اين حسن كامل تو است نه طلب محمدت و نيك نامى .

و ما هو إلَّا أن ظهرت لناظري

بأكمل اوصاف على الحسن أربت

[ 1 ] شارح علامه اين مقام را مشروحا تقرير مىكنند و عن على - عليه السلام - : كمال الإخلاص نفى الصفات يعنى كافهء تعيّنات . [ 2 ] حمل نمايم - م خ ت - .