مشارق الدراري ( شرح تائية ابن فارض ) ( فارسي ) — الصفحة ٢٢٤

[ فصل در بيان حب و عشق ]

را تا دمار از نهادش بر آورد و به ضعف و عجز خود و ناتوانى معترف شد و اسم كذّابى بر خود نهاد و در محله‌هاى بغداد مىگشت و كودكان را به مزد مىگرفت و مىفرمود كه « ادعوا لعمّكم الكذاب » .

و يمنعني شكواى حسن تصبّري

و لو اشك للأعادي ما بي لأشكت [ 1 ]

اشكت أي : أزالت سبب شكواى .

مىگويد : كه نيكو تخلَّق نمودن من به مقام صبر و تقلَّب در أطوار و احوال اين مقام مانع من مىآيد از حكايت شكايت و ذكر قصّهء غصهء خودم در عشق و سلوك راه فنا ، و اگر از آن چه به من نازل است از بلاها و عناها به پيش دشمنان شكايت كردمى هر آينه دشمنان را بر من شفقت آمدى و در ازالت اسباب شكايت من كوشيدندى . اما بيت :

با اين همه من هيچ نمىيارم گفت

شايد كه مگر بنده نوازى اين است

و عقبى اصطباري ، في هواك حميدة

عليك و لكن عنك غير حميدة [ 2 ]

و عاقبت صابرى نمودن من بر بلاها و عناهايى كه از مقتضيات عشق تو است و ازالت احكام امتيازى مىكند ميان من و حضرت تو ، عظيم ستوده و پسنديده است و ليكن عاقبت صبر از تو در هجران و سلوان سخت به دو ناپسنديده است ، زيرا كه منبئ است از غلبه و قوت احكام امتيازى . اين بيت بيان تحقّق است به اول مقام صبر كه ثبات است بر محنت و شدت بلاها كه در راه رضاى دوست به اين سالك مىرسد و در اين بيت آينده ذكر تحقّق به آخر مقام صبر است كه محنت را منحت ديدن و بلا را عطا شمردن است .

و ما حلّ بي من محنة فهي منحة

و قد سلمت من حل عقد عزيمتي [ 3 ]

[ 1 ] في بعض النسخ : « و لو شك للأعداء ما بى . . . » . [ 2 ] عزيمتى : الإرادة الأكيدة . [ 3 ] في بعض النسخ : « و ما حلّ بى من محنة ، فهو منحة » .