منابع فقه ( فارسي ) — الصفحة ١٤٦

4 - ضرر ناشى از تزاحم حقوق :

مواجهه با حقوق ديگران ممكن است صورت تزاحم پيدا كند و در نتيجه ضرر و اضرار مطرح شود .

قاعدهء لا ضرر و لا ضرار از اين تزاحم كه موجب ضرر به خود يا ضرر به ديگران است جلوگيرى مىكند .

چند مطلب اساسى را بايستى براى توضيح اين مسأله بيان كنيم :

1 - در شئون انسانى عواملى هستند كه براى اشخاص ايجاد حق مىكنند . قانون اسلام رابط ميان آن عامل و حق را امضاء نموده يا آن رابطه را وضع كرده است مانند : كار و مزد ، و احياى زمين و مالكيت آن .

2 - بعضى از حقوق عامل خارج از وجود شخص انسانى ندارند ، بلكه انسان از نيرويى كه دارد حق بهره بردارى از آن نيرو را دارا مىباشد ، مانند نيروى تفكر و معلومات و ذوق نويسندگى ، و بيان اين گونه حقوق نيز بطور طبيعى براى شخص از نظر قانون تثبيت گشته است .

3 - اين حقوق و اجراى آن گاهگاهى به حالت تزاحم با حقوق ديگر خود شخص يا حقوق ديگران تزاحم پيدا مىكند .