ممد الهمم در شرح فصوص الحكم ( فارسي ) — الصفحة ١٧٠

[ آيا سر بريدن گوسفندى براى تقرب به حق تاوان پيامبرى مىشود ]

و ذو الحسّ بعد النّبت و الكلّ عارف

بخلافه كشفا و إيضاح برهان

و أما المسمّى آدما فمقيّد

بعقل و فكر أو قلادة إيمان

بذا قال سهل و المحقق مثلنا

لأنّا و إياهم به منزل إحسان

فمن شهد الأمر الذي قد شهدته

يقول بقولي في خفاء و إعلان

و لا تلتفت قولا يخالف قولنا

و لا تبذر السمراء في أرض عميان

هم الصمّ و البكم الذين أتى بهم

لأسماعنا المعصوم في نص قرآن

پس هيچ خلقى اعلى از جماد نيست و بعد از او نبات است على مراتب قدر و اوزانشان .

( 2 ) و بعد از نبات ذو الحس است كه حيوان است و همه عارفند به خلَّاق خودشان از روى كشف و برهان واضح ( ايضاح برهان ) .

( 3 ) و أما مسمى به آدم مقيد به عقل و فكر و قلَّادهء ايمان است ( لفظ آدم غير منصرف است نبايد تنوين بگيرد و در شعر آدما براى ضرورت شعرى آورده شد ) و قلادهء ايمان براى مقلدان است .

( 4 ) آن چه دربارهء مولدات گفتيم سهل بن عبد الله تسترى ، « 1 » و هر محققى مثل ما مىگويد زيرا ما و ايشان در منزل احسانيم ( يعنى در مقام مشاهده و كشفيم . اشاره است به حديث شريف رسول الله و از ائمه نيز روايت شده است كه « الإحسان ان تعبد الله كانّك تراه » .

( 5 ) پس هر كس كه امرى را - حقايقى را - در غيب الهى مشاهده كرد آن چنان كه من مشاهده كردم در پنهان و آشكار حرف مرا مىزند .

( 6 ) و التفات نكن به قول محجوبان كه مخالف قول ماست و تخم قول حق در زمين دل مردگان نيفشان .

( 7 ) آنها كران و گنگانى هستند كه معصوم ( نبى ) در نص قرآن براى ما از آنها حكايت كرده است .

اعلم أيّدنا الله و إيّاك أنّ إبراهيم الخليل عليه السّلام قال لابنه « إِنِّي أَرى في الْمَنامِ أَنِّي أَذْبَحُكَ » و المنام حضرة الخيال فلم يعبرها .

« 1 » تستر معرب شوشتر است و سهل بن عبد اللَّه تسترى از بزرگان عرفاست و متوفاى سنه 283 .