رسائل فلسفية ( الرسائل الفلسفية ) — الصفحة ٢٥٧

دليل بر اينكه مكان قديم نيست

وسه ديگر هيولى وچهارم مكان وپنجم زمان وزشتگوىتر از آن باشد كه مر خالق را با مخلوق اندر يك جنس شمرد تعالى اللّه عمّا يقول الظّالمون علوا كبيرا -

دليل بر اينكه مكان قديم نيست

دليل بر اينكه مكان قديم نيست

وقول ما اندر اين معنى آنست كه گوئيم : روا نيست كه آنچه حال أو گردنده باشد قديم باشد . واگر مكان مطلق قديم بودى چنان‌كه اين گروه همى گويند بر حال ناگردنده بودى ، وچون حال أو گردنده است هم بقول ايشان لازم آيد كه قديم نيست . ودليل بر آنكه حال مكان گردنده است آن است كه أو گاهى از شخص كثيف وتاريك است وگاهى از شخص لطيف ( و ) روشن است ، وبدعوى ايشان بعضي از أو پر جسم است وبعضي تهى است . وما گوئيم كه آنچه حال أو گردنده باشد قديم نباشد . پس اگر اين قول درست نيست بخلاف اين قول گوئيم تا درست باشد . پس گوئيم كه آنچه حال أو گردنده است وگاهى خورد وضعيف است وگاهى بزرگ وقوى است چون نبات وحيوان وجز آن قديم است ، ومعلوم است كه اين قول محال است . وچون اين محال است آنكه بخلاف اين است درست است ، وآن آنست كه گفتيم آنچه حال أو گردنده است محدث است ، پس مكان محدث است . . .

« * » ونيز گوئيم كه مر اين گروه را كه گفتند مكان قديم « 17 » است بدين

( 17 ) قديم است ، وعلى هامش ك : يعنى ايشان كه مكان را قديم كفتند بسبب قدم هيولى كفتند ولزوم قدم مكان از قولي كه در متن كتاب است ظاهر است

الترجمة - أولها اللّه والثاني النفس والثالث الهيولى والرابع المكان والخامس الزمان - بل أقبح من ذلك أنه عدّ الخالق والمخلوق في جنس واحد تَعالَى اللَّهُ عَمَّا يَقُولُ الظَّالِمُونَ عُلُوًّا كَبِيراً ( * ) ونقول أيضا : إنّ الذين قالوا بقدم المكان استدلوا على دعواهم بأن قالوا إنّ الهيولى قديمة ،