كلم الطيب در تقرير عقايد اسلام ( فارسى ) — الصفحة ٠.٦٧١

( « مبحث چهارم » ) در اشراط ساعت :

موجب دهشت و ترس مردم مىشود ، دوم نفخه صعق كه موجب موت آنان مىگردد ، سوم نفخه قيام است كه مردم زنده مىشوند .

لكن اكثر نفخه فزع و صعق را يكى دانسته و در اخبار معتبره نيز بيش از دو نفخه ذكر نشده است .

و در كيفيت نفخ صور و اينكه اسرافيل ميدمد و كيفيت نفخ ارواح در ابدان و اخراج آنها از قالب‌ها در اخبار بياناتى شده ولى چون اخبارش قطعى الصدور نيست نمىشود پايه اعتقاد را بر آنها استوار كرد و همين مقدار بايد به اعتقاد اجمالى بنفخ صور معتقد بود و تفصيل آن را باهلش موكول نمود .

4 - صيحه است چنانچه ميفرمايد : « ما يَنْظُرُونَ إِلَّا صَيْحَةً واحِدَةً تَأْخُذُهُمْ وَ هُمْ يَخِصِّمُونَ ، فَلا يَسْتَطِيعُونَ تَوْصِيَةً وَ لا إِلى أَهْلِهِمْ يَرْجِعُونَ » « 1 » ( انتظار نميبرند ايشان مگر يك فريادى را كه بگيرد ايشان را درحالىكه مخاصمه و منازعه ميكنند ، پس ديگر نتوانند توصيه كنند و نه اينكه بسوى اهلشان مراجعت نمايند ) .

و محتمل است كه صيحه همان نفخه اولى باشد بقرينه آيه بعد از آن كه ميفرمايد : « وَ نُفِخَ فِي الصُّورِ فَإِذا هُمْ مِنَ الْأَجْداثِ إِلى رَبِّهِمْ يَنْسِلُونَ » « 2 » ( و دميده شود در صور پس ناگهان ايشان از قبرها بسوى پروردگارشان بشتابند ) زيرا معلوم است كه مراد از اين نفخه ، نفخه ثانيه است .

5 - تغيير كلى در اوضاع عالم ، مانند زلزله زمين و رجفه و لرزه بر ابدان و انفطار ( شكافتن ) و طىّ آسمانها و منكدر و تيره شدن ستارگان و تكوير ( بىنور شدن ) خورشيد و منخسف شدن ماه و سير كوه‌ها و از هم پاشيدن آنها

( 1 ) سوره يس آيه 49 و 50 ( 2 ) سوره يس آيه 51