كلم الطيب در تقرير عقايد اسلام ( فارسى ) — الصفحة ٠.٦١٢
ادله عقليه بر اثبات معاد :
مباركه « أَ لَمْ تَرَوْا أَنَّ اللَّهَ سَخَّرَ لَكُمْ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ » « 1 » ( آيا نمىبينيد كه خدا براى شما آنچه در آسمانها و زمين است مسخر گردانيد ) و آيه مباركه « اللَّهُ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ قَراراً وَ السَّماءَ بِناءً » « 2 » ( خدا آن كسى است كه زمين را براى شما آرامگاه و آسمان را براى شما بناء افراشته قرار داد ) و آيه كريمه « وَ سَخَّرَ لَكُمْ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً مِنْهُ » « 3 » ( و براى شما آنچه در آسمانها و زمين است همه آن را مسخر گردانيد ) و غير ذلك از آيات ديگر .
اما خلقت انسان براى افاضه و افاده به خود اوست و نمىشود منظور همين فوائد و نعم دنيوى باشد ، زيرا اينها اولا - مشوب بآلام و اسقام و بليات بوده و ثانيا - تحصيل بسيارى از آنها موجب زحمت و مرارت است و ثالثا - زائل و فناپذير و متغير است ، پس بايد براى استفاده از نعم عالمى آفريده شده باشد كه از اين نحوه عيوب عرى و برى و مصون و محفوظ باشد و آن عالم آخرت و دار بقاء است كه داراى حيات باقيه و نعم ثابته و فوائد دائمه مىباشد ، و به همين دليل خداوند جليل در آيه شريفه « أَ فَحَسِبْتُمْ أَنَّما خَلَقْناكُمْ عَبَثاً وَ أَنَّكُمْ إِلَيْنا لا تُرْجَعُونَ » « 4 » ( آيا گمان كرديد ما شما را عبث و بيهوده آفريديم و بسوى ما بازگشت نمىكنيد ) اشاره فرموده است ، چه اگر دار رجوع نباشد خلقت انسان عبث و بىفايده خواهد بود .
2 - اگر معاد نباشد ارسال رسل و انزال كتب و قرار دادن تكليف همه لغو خواهد بود ، زيرا در اين صورت بين مؤمن و كافر و مطيع و عاصى فرقى نمىباشد بلكه لازم مىآيد مؤمن مطيع از كافر عاصى بدتر باشد ، زيرا هم از مشتهيات دنيا محروم شده و آخرتى هم نيست كه نتيجه تلخكامىهاى دنيا را ببيند .
( 1 ) سوره لقمان آيه 19 ( 2 ) سوره مؤمن آيه 66 ( 3 ) سوره جاثيه آيه 12 ( 4 ) سوره مؤمنون آيه 118