كلم الطيب در تقرير عقايد اسلام ( فارسى ) — الصفحة ٠.١٣٧

فرع هشتم از فروع عدل قضا و قدر است :

سوم - بمعنى اعلام است چون آيه مباركه وَ قَضَيْنا إِلى بَنِي إِسْرائِيلَ « 1 » ( اعلام نموديم بنى اسرائيل را ) .

چهارم - بمعنى حكم است مانند آيه شريفه وَ اللَّهُ يَقْضِي بِالْحَقِّ « 2 » ( خداوند بين بندگان به حق حكم مىكند ) .

پنجم - بمعنى فعل است چون آيه مباركه فَاقْضِ ما أَنْتَ قاضٍ « 3 » ( هر چه ميخواهى بكن ) .

ششم - بمعنى اتمام است مثل فَلَمَّا قَضى مُوسَى الْأَجَلَ « 4 » چون موسى مدت قرارداد با شعيب را باتمام رسانيد .

و بمعنى بر آوردن حاجت و اداء و وفاء و انفاذ و توصيه نيز آمده و ممكن است برگشت بعضى از اين معانى ببعض ديگر مانند معنى پنجم بچهارم و معنى اول بششم .

و اما قدر در لغت بمعنى تنگ گرفتن آمده ، مانند فَظَنَّ أَنْ لَنْ نَقْدِرَ عَلَيْهِ « 5 » ( پس گمان برد كه بر او تنگ نميگيريم ) .

و بمعنى عظمت و شرافت هم آمده مانند قدر ، و بمعنى اندازه شيئى نيز استعمال شده و از اين معنى به مقدار هم تعبير ميكنند و تقدير از آن بمعنى اندازه گرفتن است ، مانند آيه شريفه وَ الْقَمَرَ قَدَّرْناهُ مَنازِلَ حَتَّى عادَ كَالْعُرْجُونِ الْقَدِيمِ « 6 » ( ماه را منازلى برايش تعيين نموديم تا اينكه عود كند مانند چوب خرماى خشك شده ) .

و بمعنى اقتدار و توانائى و طاقت و قوت هم آمده و از آن بقدرت نيز تعبير مىشود .

و بمعنى وضع هر چيزى در موضع خود و بوقت خود و محدود كردن

( 1 ) سوره بنى اسرائيل آيه 4 ( 2 ) سوره مؤمن آيه 21 ( 3 ) سوره طه آيه 75 ( 4 ) سوره قصص آيه 29 ( 5 ) سوره انبيا آيه 87 ( 6 ) سوره يس آيه 37