نهج البلاغة ( فارسى ) — الصفحة ٣٢

مبحث سيوم ( 11 ) سپه : سيم ( مثل موارد ديگر ) در بيان خطابت

مغلق و معضل

نيز نباشد كه عامه ازو متنفر شوند و مستفيد نشوند . و نيز لازمست [ 13 آ ] رعايت تقديم ما حقه التقديم و تاخير ما حقه التاخير در غايت اطناب و مساوات و ايجاز . و اگر حاجت بتكرير « كلمه يا رابطه واقع به جهت حسن كلام تكرار كند و بايد كه مزين گرداند خطابت را به تشبيه »

و استعاره و سجع و غير ذلك از محسنات كلام چنان كه گذشت .

دوم ترتيب در اقاويل خطابيه را مرتب سازد بر سه مرتبه : صدر و وسط و خاتمه صدر اقاويل خطابيه را مشتمل گرداند بر حمد و شكر و ثنا و ستايش حق سبحانه و

تعالى و صلوات بر رسول و آل او

صلوات اللّه عليهم أجمعين

. و بر اشارت بر غرض از تركيب كلام خطابى اجمالا . و وسط آن را مشتمل گرداند بر بيان غرض و مقصود از تركيب كلام خطابى تفصيلا . و خاتمه آن را مشتمل گرداند بر آنكه آنچه غرض و مقصود بود از تركيب كلام خطابى از اين كلام خطابى مبين شد چنان كه گويد : « و قد قلت

ما كان عندى من النصيحة لكم و الراى ما ترون أنتم » . و چنان كه گويد : « اقول

و اقولى و استغفر اللّه لى و لكم انه هو الغفور الرحيم » .

سيوم احوالى كه راجع شود

بخطيب مثل حسن صوتست و هيئت و وجاهت

و رفع صوت در جايى كه مناسب باشد و خفض

آن در جايى كه مناسب باشد . و خشوع و خضوع و مانند آن . و اين از محسنات خطابتست نسبت بضعفاء العقول زيرا كه استدراج ايشان بامور محسوسه حاصل مىشود .

( 1 ) آستانه : مفصل

( 2 ) آستانه عبارت داخل گيومه را ندارد - در سپه هم مغشوش است قاعدة بايد اين طور باشد : به جهت حسن كلام باشد

( 3 ) سپه ( و ) ندارد

( 4 ) ايضا ( او ) را ندارد .

( 5 ) سپه : صلوات اللهّ عليهم

( 6 ) آستانه : قد كنت

( 7 ) سپه : اقول هذا و استغفر اللهّ

( 8 ) آستانه : كه تابع نبود

( 9 ) آستانه : وجاهيت

( 10 ) نسخهء آستانه مغشوش است