نهج البلاغة ( فارسى ) — الصفحة ٢٨

مبحث سيوم ( 11 ) سپه : سيم ( مثل موارد ديگر ) در بيان خطابت

من المشركين استجارك »

را ذكر نكرد به جهت آنكه تفصيل بعد از اجمال اوقع

است در نفس . و امثال اين بسيار است .

قسم نهم ايجاز و

ايجاز عبارتست از ايراد مراد در اخصر عبارت كه ممكن باشد به جهت خفت و سرعت احاطهء ذهن بغرض متكلم در جايى كه حال مقتضى آن باشد چنان كه خداى تعالى فرموده : وَ لَكُمْ فِي الْقِصاصِ حَياةٌ

يعنى در قصاص زندگانيست مر

شما را . پيش از نزول اين آيت شريف در ميان فصحا

و بلغاى عرب اخصر كلام كه درين معنى مستعمل بود اين بود كه « القتل انفى للقتل »

يعنى كشتن نيست كننده ترست مر كشتن را و در ميان ايشان شهرت تمام داشت كه ازين كلام او جزى

نمى باشد و نمى تواند بود . پس چون اين آيت نازل شد آن كلام را بر طرف كردند زيرا كه اين آيت او جز و اخصرست بجهة آنكه جمله‌اى

[ 11 ب ] كه مودى معنى مرادست درين آيت « فى القصاص حيوة » است و حروف ملفوظى اين جمله ، ده است و حروف ملفوظى كلام ايشان چهارده است . ديگر آنكه در اين آيت لفظى مكرر نشد و در كلام ايشان لفظ قتل مكرر شده . ديگر آنكه « قصاص قتل غير شرعى را

شامل نيست و قتل در كلام ايشان قتل شرعى و غير شرعى را هم شامل است . و امثال اين ترجيحات بسيارست . و مذكور است در تفاسير .

مبحث سيوم ( 11 ) سپه : سيم ( مثل موارد ديگر ) در بيان خطابت

مبحث سيوم

در بيان خطابت

و خطابت عبارتست از ملكه [ اى ]

كه موجب اقتدار باشد

بر تركيب كلام از

( 1 ) قسمت داخل گيومه را آستانه ندارد .

( 2 ) سپه : واقع

( 3 ) سپه ( و ) ندارد : مثل اغلب موارد

( 4 ) آغاز آيهء 179 سورهء بقره

( 5 ) آستانه ( مر ) را ندارد

( 6 ) سپه : بلغا و فصحاى عرب

( 7 ) رجوع كنيد به تعليقات

( 8 ) افعل تفضيل است يعنى موجزتر

( 9 ) هر دو نسخه : جملهء ( رسم الخط )

( 10 ) سپه : قتل شرعى و غير شرعى همه را شاملست

( 11 ) سپه : سيم ( مثل موارد ديگر )

( 12 ) هر دو نسخه : ملكهء ( رسم الخط )

( 13 ) آستانه : شود