نهج البلاغة ( فارسى ) — الصفحة ٢٦

فصل در بيان محسنات

قسم پنجم اقتباس و

اقتباس آنست كه درج كنند بعضى از قرآن يا غير آن را

در كلام خود چنان كه بعضى گفته‌اند :

« اصبروا عن المحرمات و صابروا على المفترضات و رابطوا بالمراقبات و اتقوا اللّه في الخلوات يرفع اللّه لكم الدرجات » .

قسم ششم لف و نشر و لف و نشر آنست كه جمع كنند ميان دو چيز يا بيشتر و بعد از آن ذكر كنند آنچه تعلق داشته باشد بهر يك چنان كه خداى تعالى مى فرمايدجَعَلَ لَكُمُ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ لِتَسْكُنُوا فِيهِ وَ لِتَبْتَغُوا مِنْ فضَلْهِِ »

ذكر ليل و نهار لف است و ذكر سكون و ابتغاء فضل ، نشر . پس « لتسكنوا » راجعست بليل « و لتبتغوا من فضله » راجعست بنهار .

قسم هفتم وصل و فصل بايد كه ملاحظه [ كند ] در نظم كلام هر جا كه مقتضى عطف

باشد عطف كند

بيكى از حروف عطف كه مناسب و ملايم معنى آن كلام باشد و هر جا كه مقتضى

نباشد عطف نكند . و اين باب را باب وصل و فصل

خوانند . و فايدهء عطف يا تشريك است در حكم ميان معطوف عليه يا قطع نظر از تقديم و تاخير و تراخى يا با ملاحظهء تقديم و تاخير بى تراخى

يا با تراخى . يا اثبات حكم است بر احد امرين يا امثال اين چنان كه در بيان معانى حروف عطف مقرر شده . و هر جمله كه مذكور شود بعد از جملهء ديگر و در ميان ايشان تعلق بالذات باشد جملهء دوم را عطف بجملهء اولى نبايد كرد ، چنان كه خداى تعالى مى فرمايد

: الم . ذلِكَ الْكِتابُ

( 1 ) سپه ( و ) ندارد

( 2 ) آستانه ( را ) ندارد .

( 3 ) ظاهرا از ابن شمعون است ، رك . تعليقات

( 4 ) قسمتى از آيهء 73 سورهء قصص

( 5 ) آستانه : لطف

( 6 ) سپه : كنند ( ولى بقرينه بعد بايد فعل مفرد باشد ) .

( 7 ) سپه : عطف نباشد

( 8 ) سپه : باب وصل ( فقط )

( 9 ) نسخه‌ها مغشوش است : آستانه : و تاخيرى تراخى - سپه : تاخير بر تراخى

( 10 ) سپه : فرموده