نهج البلاغة ( فارسى ) — الصفحة ١٧
مبحث دوم در بيان فصاحت و بلاغت و لواحق آن
فرمود : « الظلم ظلمات يوم القيامة » يعنى ظلم تاريكيهاى روز قيامتست
.
نوع سيوم رد عجز بر صدر و
آن عبارتست از آنكه در نصف اخير كلام كلمه [ اى ]
يافت شود كه آن كلمه
موجود باشد در نصف اول يا شبيهء آن كلمه مثل « الحيلة ترك الحلية » يعنى حيله ترك حيله است . و مثل
« القتل انفى للقتل » يعنى كشتن مانع ترست مر كشتن را
و مثل :
« اذا المرء لم يخزن عليه لسانه * فليس على شى سواه بخزان
نوع چهارم قلب و آن قلب كل مى باشد چنان كه « فتح لاوليائك و حتف لاعدائك »
يعنى شمشير تو فتح است [ 7 آ ] از براى دوستان تو و مرگست از براى دشمنان تو
.
مخفى نيست كه حتف قلب فتح است . و قلب بعض
نيز مى باشد چنان كه حضرت رسالت پناه عليه الصلاة و السلام
فرمود : « اللهم استر عوراتنا و آمن روعاتنا »
يعنى بار خدايا بپوش عيبهاى ما را و ايمن گردان خوفهاى ما را . واضح است كه روعات قلب بعض است نسبت بعورات .
و گاه باشد كه قلب در مركب باشد بحيثيتى كه تلفظ آن از آخر تا
به اول مثل تلفظ او باشد از اول او تا آخر مثل « ربك فكبر »
.
( 1 ) بيداد كردن تاريكى بود روز قيامت ( ترك الاطناب ابن قضاعى ص 60 )
( 2 ) آستانه ( و ) ندارد .
( 3 ) آستانه : كلمهء ( رسم الخط ) سپه : كلمه
( 4 ) سپه ( كلمه ) را ندارد .
( 5 ) آستانه ( و مثل ) را ندارد .
( 6 ) سپه ( را ) ندارد ، رك تعليقات
( 7 ) شعر از امرء القيس است ( انوار الربيع ص 309 و مطول ص 366 ) ، رك تعليقات
( 8 ) شرح ابن ميثم : حسامك فيه للاحباب فتح و رمحك فيه للاعداء حتف - مطول : منه للاعداء
( 9 ) آستانه : دشمنان ( فقط )
( 10 ) سپه اضافه دارد : و قلب بعض از براى دشمنان الى
( 11 ) سپه : صلّى اللهّ عليه و آله
( 12 ) سپه مغشوش است
( 13 ) آستانه ( تا ) را ندارد .
( 14 ) و ربك فكبر ( آيهء 3 سورهء مدثر )