نهج البلاغة ( فارسى ) — الصفحة ١٠

مبحث دوم در بيان فصاحت و بلاغت و لواحق آن

مفهوم لفظست بلفظ دگر به جهت دفع توهم مجاز يا تصريح

باحاطه و شمول . و مشترك لفظيست كه موضوع باشد از براى هر يك از دو معنى يا بيشتر وضع اولى و سبب آن تقليل الفاظست يا تكثير معانى بحسب اختلاف اغراض يا ايهام بر مستمعان

يا رد و كذب و جهل متكلم از خود يا توارد اهل وضع و استعمال لفظ مشترك « در جميع معانى بحسب حقيقت جايز نيست اما بر سبيل مجاز جايزست و تعيين مراد از لفظ مشترك »

بقرينه باشد . پس اگر قرينه معينه مراد مقرون به آن نباشد

مجمل باشد و اللّه اعلم .

مبحث دوم در بيان فصاحت و بلاغت و لواحق آن

مبحث دوم در بيان فصاحت و بلاغت و لواحق آن

و اين مبحث مشتمل است بر : مقدمه و چند فصل اما مقدمه بدانكه هر پيغمبرى كه حق سبحانه و تعالى فرستاده مؤيد گردانيد او را بانواع معجزات باهرات و آيات خوارق عادات به جهت تصديق [ 4 آ ] او . و

چنين گفته‌اند كه در اكثر ازمنه آنچه اهل زمان

آن را كمال مى شمردند و در اكتساب و تحصيل آن سعى و اجتهاد مى نمودند و بر يكديگر تفوق در تكميل

آن مى جستند ، حق سبحانه و تعالى آن پيغمبر را كه در آن زمان به آن قوم مى فرستاد

بمعجزى كه شبيه و نظير آنچه نزد ايشان كمال بود و

آن را مى ورزيدند و ملكه مى ساختند و مؤيد مى گردانيد و آن پيغمبر بر معاندان و منكران آن قوم به آن معجز اثبات نبوت خود ميكرد غالبا زيرا كه اثبات مدعى برين وجه اظهر و اقوى است در احتجاج و ابعدست از تطوق

شبهه

( 1 ) آستانه : صريح

( 2 ) سپه ( مستمعان ) را ندارد

( 3 ) سپه عبارت داخل گيومه را ندارد

( 4 ) آستانه : باشد

( 5 ) آستانه ( و ) ندارد .

( 6 ) سپه : اهل آن زمان

( 7 ) آستانه : و تكميل

( 8 ) سپه : مى فرستادند ( از باب احترام صيغهء جمع آورده )

( 9 ) آستانه ( بود و ) را ندارد

( 10 ) سپه : طرق