نهج البلاغة ( فارسى ) — الصفحة ٢٩٨
و من هذه الخطبه ( 1 ) نسخه ش 295 : و من كلام له عليه السلام قص ( 2 ) سپه : قس - شغل من الجنة و النار أمامه
و از دد و دام عصيان آن زراعت را كما هو حقه محافظت و توكل بر فيض وجود فياض وجود كند البته در وقت درو كه عالم معاد است حاصلى خواهد داشت و اگر كسى همه چيزها كه مذكور شد به جاى آرد مگر بعضى از اوامر را ترك كند يا بعضى منهيات را مرتكب گردد و باز به عفو غفور التجا كند يا در راه
توبه در آيد يا دست به دامن شفيعى زند اميد آن خواهد بود آن كس از زراعت خود بهره برد
و اما اگر زمين نفس خود را از خبائث و شرارت پاك نگرداند
يا از تخم معرفت چيزى در آن زمين نريزد و يا تابع نفس اماره شده در بحر فسق و فجور معاصى غرق گشته باشد بلا شك در روز قيامت غير حسرت و ندامت و و بال و ملامت چيزى ديگر نخواهد بود نعوذ باللهّ من شرور انفسنا و من سيئات اعمالنا .
اليمين و الشمال مضلة و الطريق الوسطى هى
الجادة طرف راست و طرف چپ هر دو راه ضلالت است و راه ميانه جاده راست است . مراد از راه ميانه شريعت است « و مراد از طرف راست افراط و غلو است »
يعنى بيرون رفتن از حسد و مراد از طرف چپ تفريط است يعنى تقصير كردن . حاصل
اين كلام آن است كه آنچه پيغمبران از خداى تعالى آوردهاند و به خلقان رسانيدهاند از معارف و اعتقادات و اوامر نواهى و اعمال و حرام و حلال و غير ذلك كه شريعت عبارت از آن است طريق حق و راه راست و جاده وسطى و صراط مستقيم است
سلوك آن طريق فرض عين و لازم مطلق است چنان كه در خبر آمده
كه « خير الامور اوسطها » بهترين راهها راه ميانه
است و مخالفت آن
جاده وسطى خطا و ضلالت است خواه آن مخالفت افراط
( 2 ) سپه : راهى
( 3 ) سپه : آن كس را كه از زراعت خود بهره بر دارد
( 4 ) سپه : پاك نكردهاند
( 5 ) نهج البلاغه ش 295 : عليها الجاده
( 6 ) سپه عبارت داخل گيومه را ندارد .
( 7 ) آستانه : و حاصل
( 8 ) آستانه است را ندارد .
( 9 ) سپه : در روايت آمده
( 10 ) سپه : ميان
( 11 ) آستانه ( آن ) را ندارد .