نهج البلاغة ( فارسى ) — الصفحة ٢٩٧

و من هذه الخطبه ( 1 ) نسخه ش 295 : و من كلام له عليه السلام قص ( 2 ) سپه : قس - شغل من الجنة و النار أمامه

و آنچه قدرت و اختيار وى به آن نمى رسد مثل انبات و انماء و مانند آن را بر

لطف خداوند تعالى

گذاشت و توكل بر كرم وى كرد

البته آن كس از آن زراعت

حاصلى دارد و آنچه كشت خواهد درويد و اگر كسى همه مذكورات را بجاى آرد مگر آنكه در آب دادن و يا در محافظت سستى

از وى واقع شود يا در آخر وقت زراعت كرده باشد مثلا اميدوار بود و يمكن

كه در محل

درونا اميد نشود و بعضى از آن زراعت را درو كند اگر

چه همه را ندرود . و اما اگر كسى اصلا زراعت نكند يا در زمين شوره زراعت كند يا تخم پوسيده بكارد يا اصلا سعى و محافظت واقع نشود آن كس هيچ حاصل

نخواهد داشت و در وقت در وخائب و محروم خواهد ماند و اگر چيزى حاصل شود آن مقدار نخواهد بود كه از آنجا او را بهره و فايده در معيشت باشد .

حال زراعت آخرت نيز بر اين قياس است و از اينجاست كه حضرت رسالت پناه ص فرمود كه « الدنيا مزرعة الاخره » زيرا كه نفس انسانى به منزله زمين است و تطهير نفس از خبائث و شرارت به منزله آماده گردانيدن زمين است از براى زراعت و معرفت خداى تعالى و رضاى وى به منزله تخم است و ساير طاعات و عبادات و اتباع مامورات به منزله سقى و آب دادن زراعت است و مخالفت نفس اماره و شيطان و اجتناب منهيات و شهوات و لذات به منزله محافظت زراعت است از خرس و خوك و ساير هوام پس [ 114 آ ] هر كه زمين نفس خود را از خاك و خاشاك خبائث و شرارت پاك كند و مستعد زراعت تخم معرفت حق سبحانه و تعالى گرداند و آن تخم را در آن زمين بريزد

و از زلال طاعات و عبادات و اتباع مامورات سيراب گرداند

( 5 ) آستانه : از

( 6 ) سپه : خداى تعالى

( 7 ) سپه : توكل كرد بر كرم وى

( 8 ) آستانه : البته آنكه آن زراعت

( 9 ) سپه : فى الجمله سستى

( 10 ) سپه : اميدوار خواهد بود

( 11 ) آستانه ( كه در محل ) را ندارد .

( 12 ) آستانه : و اگر چه

( 13 ) سپه : حاصلى

( 11 ) آستانه ( كه در محل ) را ندارد .