نهج البلاغة ( فارسى ) — الصفحة ٢٨٨

قص - ذمتى بما اقول رهينة و انا به زعيم

نفس حيوانى نيست و تميز مىكند حق را از باطل و باقى را از فانى بر وى اشتباهى ندارد كه اين باطل است و مراد از تقوى ترس و خوف است از خداى تعالى چنان كه

حق سبحانه و تعالى مى فرمايد كه يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللّهَ

يعنى اى

آن كسان كه ايمان آورديد بترسيد از خداى تعالى . و جاى ديگر مى فرمايد كه وَ إِبْراهِيمَ إِذْ قالَ لقِوَمْهِِ اعْبُدُوا اللّهَ وَ

يعنى حضرت ابراهيم پيغمبر ع

گفت مرقوم خود را كه خداى تعالى را بپرستيد

و از وى بترسيد و جاى ديگر مى فرمايد كه الْحَجُّ أَشْهُرٌ مَعْلُوماتٌ فَمَنْ فَرَضَ

يعنى توشه آخرت

حاصل كنيد و بهترين توشه ترس خداى [ 110 ب ] تعالى

است . و بدان كه تقوى عبارتست از ترس خداى تبارك و تعالى و مستلزم اعراض است از متاع دنيا و زينت او

و مستلذات او و از جميع چيزهايى كه موجب التفات به ما سوى اللّه يعنى تقوى منجر مىشود به آنكه متقى از همه چيزها اعراض كند و بالقصد به هيچ چيز التفات نكند الا به خداى تعالى و اين را زهد

حقيقى مى نامند . و بعضى گفته‌اند كه تقوى ترك معصيت است چنان كه خداى تعالى مى فرمايد كه يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْأَهِلَّةِ قُلْ هِيَ مَواقِيتُ لِلنّاسِ وَ

يعنى خانها

را از در آئيد و خداى تعالى را معصيت مكند و از اينجا گفته‌اند كه تقوى آنست كه كسى حرام را ترك كند

و ورع آنست كه كسى مكروه و شبهه را ترك كند

( 8 ) آستانه : بدان كه

( 9 ) در قرآن مكرر آمده است از جمله : بقره 278 - عمران 102 - توبه 119 - در نسخه‌ها : اتقوا ربكم

( 10 ) آستانه : يعنى كه

( 11 ) از آيه 16 سوره عنكبوت - در نسخه‌ها : قال ابراهيم لقومه

( 12 ) سپه : حضرت ابراهيم على نبينا و عليه السلام

( 13 ) آستانه فقط : بپرستيد

( 14 ) آخر آيه 197 سوره بقره .

( 15 ) سپه : توشه راه آخرت

( 16 ) حق سبحانه و تعالى است

( 17 ) سپه ( او ) را ندارد .

( 18 ) سپه : زاهد

( 11 ) از آيه 16 سوره عنكبوت - در نسخه‌ها : قال ابراهيم لقومه

( 12 ) سپه : حضرت ابراهيم على نبينا و عليه السلام

( 13 ) آستانه فقط : بپرستيد