نهج البلاغة ( فارسى ) — الصفحة ٢٧٥

قص - تزول الجبال و لا تزل

و محكم گردان پاى خود را در زمين به طريقى كه به هيچ وجه بر كنده نشود از جاى خود زيرا كه اين معنى مستلزم قوت دل است و موجب ثبات لشكر است و مظنه شجاعت است و نشانه صبر و تحمل است بر جدال و قتال و از اسباب مغلوبيت دشمن است . ارم ببصرك اقصى القوم اين امر چهارم است

يعنى چشم خود را به نهايت لشكر انداز و همه قوم را نظر كن تا مطلع شوى

بر كيفيت و كميت لشكر و تميز كنى ميان مقاتل و غير مقاتل و بدانى كه ترا چه كارى

مى بايد كرد و چه نوع اهتمام مى بايد نمود و بر چه اقدام مى بايد كرد . و غض بصرك اين امر پنجم است يعنى چشم خود را باز دار و از نظر كردن به طرف دشمن بعد از آن كه يك بار نگاه كردى و حال ايشان را دانستى زيرا كه عدم التفات به طرف ايشان بعد از يك نظر دلالت مىكند بر ثبات و فرار نفس و عدم اعتبار دشمن و مد نظر

به طرف ايشان مقتضى ديدن بريق شمشيرهاست و اين موجب غالب شدن خوف و هيبت است بر نفس و نيز مضر چشم است . گفته‌اند بهترين نظر در حرب آنست كه كسى

نظرى تيزى اندازد به طرف دشمن از روى قهر و غضب بر سيل ترصد فرصت . و اعلم ان النصر من عند اللّه سبحانه و تعالى

اين امر ششم است يعنى بدان كه نصرت از نزد خداى تعالى است چنان كه حق سبحانه و تعالى مى فرمايد كه وَ ما جعَلَهَُ اللّهُ إِلّا بُشْرى لَكُمْ وَ لِتَطْمَئِنَّ

يعنى نيست

نصرت الا از پيش خداى

كه غالب و حكيم است زيرا كه چون كسى در جهاد

با اعداى خدا و رسول خدا اين ملاحظه كند كه نصرت از پيش خداست خواهد دانست كه حق سبحانه و تعالى او را نصرت مىدهد

( 1 ) سپه : اين چهارم امر است ( اضافه مغلوب )

( 2 ) سپه : نظر كن تا مطلع شوى

( 3 ) سپه : چه كار

( 4 ) سپه : بر نظر ( نمونه‌اى از اغلاط كتابت نسخه كه متأسفانه زياد است )

( 5 ) سپه : نظر اندازد به طرف دشمن نظرى تيزى تند از روى

( 6 ) عبده ( و تعالى ) را ندارد .

( 7 ) آيه 127 سوره آل عمران .

( 8 ) سپه : يعنى نصرت

( 9 ) آستانه : خدا

( 10 ) سپه : در جهان