نهج البلاغة ( فارسى ) — الصفحة ٢٤١

خطبه 3 قس - و من خطبة له ع ( 11 ) در عبده ع نيست ولى ش 295 و عبده : و هى المعروفة بالشقشقية تعرف بالشقشقية ( 12 ) ش 295 : و المقمصه ( اضافه دارد ) ج - از جمله خطبه آن حضرت ع خطبه‌اى است كه آن را خطبه شقشقيه ( 13 ) سپه : او را خطبه الشقشقية مى نامند و آن اينست : قص - اما و اللّه لقد تقمصها فلان

و مهيا كرده بود خود را براى خوردن حق فقرا و مساكين و بيت المال مسلمانان و كارى و هنرى غير ازين نداشت و آنكه فرمود بين « نثيله و معتلفه » يعنى ميان سرگين خود و آخور خود اشارتست به آنكه عثمان را غير از اكل و شرب مطلوب ديگر نبود و دائم الاوقات در كار خوردن و آشاميدن و لواحق و توابع آن مشغول بود و غرض عثمان از ارتكاب امر خلافت توسع و تنعم بود در اكل و شرب و ساير مصالح خود و اقارب خود نه ملاحظه انتظام امور و احوال مسلمانان و مراعات مصالح ايشان .

و قام معه بنو ابيه يخضمون مال اللّه خضمة الابل نبتة الربيع

و برخاستند با عثمان پسران پدر او

يعنى بنى امية و خوردند مال خدا را كه

حق سبحانه و تعالى از براى فقرا و مساكين و مصالح مسلمانان تعيين كرد [ 91 ب ] مثل خوردن شتر سبزه بهاران

را . مراد از مال اللّه حقوق اللّه است مثل زكات و خراج شرعى و جزيه و غير آن و اين كلام اشارتست بجرات عثمان در

تصرف كردن حقوق اللّه و صرف كردن آن در غير مصرف شرعى و بخشيدن آن حقوق اللّه به اهل و اقارب خود و منع كردن مستحقان و محتاجان از آن حقوق چنان كه در روايات و اخبار به تواتر رسيده از جمله آنكه چهار دختر خود را به چهار نفر از قريش داده و از براى هر دخترى

صد هزار دينار سرخ جهاز كرده از حقوق مسلمانان

و روايت چنين است كه آن چهار نفر كه به ايشان دختر داده

مشرك بودند . ديگر آنكه صد هزار دينار سرخ به مروان حكم داده با آنكه حضرت رسالت پناه ص آن ملعون را از مدينه رانده بود . ديگر آنكه ابو موسى اشعرى از خراج بصره و زكوات و غير آن مال بيحد جمع كرد و

فرستاد به مدينه نزد عثمان آن همه را به فرزندان و

( 9 ) آستانه : دلايل الربيع و هر دو نسخه : خضم

( 10 ) آستانه : پسران پدر را

( 11 ) سپه : و مى خوردند مال خود را [ و ] خدا را كه

( 12 ) سپه : بهار را

( 13 ) آستانه : و تصرف

( 14 ) سپه : هر دختر

( 15 ) سپه : مسلمانان را ( ولى بعد تصحيح كرده‌اند )

( 11 ) سپه : و مى خوردند مال خود را [ و ] خدا را كه

( 12 ) سپه : بهار را