نهج البلاغة ( فارسى ) — الصفحة ١٩٧

قص - مفسرا « جمله [ و ] ( 12 ) هر دو نسخه ( و ) ندارد عبده : مجملة - بقيه : جملة مبينا » غوامضه

كرده خواهد شد اين مجمل است زيرا كه تا آن مستثنى كه حرام است معلوم نشود مستثنى منه كه حلال است معلوم نمى شود و با وجود آنكه مستثنى منه كه حلال است چيزى چندى تعيين خواهد بود

و مستثنى كه حرام است از آيت ديگر معلوم مىشود و آن آيت اين است كه حق تعالى مى فرمايد كه : حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةُ

تا آخر آيت چنان كه فرمود كه وَ آتُوا الزَّكاةَ

يعنى بدهيد زكات را و

اين نيز مجمل است زيرا كه مستحق زكات اينجا معلوم نشد كه كيست

و نگفت كه به كه دهند

اما از آيت ديگر

معلوم مىشود چنان كه فرمود : إِنَّمَا الصَّدَقاتُ لِلْفُقَراءِ

تا آخر آيت

چنان كه فرمود : فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمُ الشَّهْرَ فلَيْصَمُهُْ

يعنى هر كه ماه را ديد بدارد روزه را

اين نيز مجمل است زيرا كه وقت روزه به حسب ابتدا و انتها از اينجا

معلوم نشد بلكه از جاى ديگر معلوم مىشود چنان كه فرمود : أُحِلَّ لَكُمْ لَيْلَةَ الصِّيامِ الرَّفَثُ إِلى نِسائِكُمْ هُنَّ لِباسٌ لَكُمْ وَ أَنْتُمْ لِباسٌ لَهُنَّ عَلِمَ اللّهُ أَنَّكُمْ كُنْتُمْ تَخْتانُونَ

يعنى بخوريد و بياشاميد تا آنكه معلوم شود كه صبح طلوع مىكند آن گه

مخوريد و مياشاميد و روزه را به اتمام رسانيد تا به شب . و در مقابل مجمل مبين است كه لفظ دلالت كند بر مراد مثل آيات گذشته كه مشتمل بود بر تبيين آيات مجمله .

( 18 ) آستانه : كه حلال است چند چيزى متغير خواهد بود و مستثنى كه . . .

( 19 ) اول آيه 12 سوره مائده .

( 20 ) مكرر در قرآن آمده 43 و 83 و 110 بقره ، 77 نساء 78 حج ، 56 نور ، 13 مجادله ، 20 مزمل و . . .

( 21 ) سپه : ( و ) ندارد .

( 21 ) سپه : ( و ) ندارد .

( 2 ) آستانه : بكى سپه : دهيد .

( 3 ) آستانه : و در آيت ديگر

( 4 ) اول آيه 60 سوره توبه .

( 5 ) سپه : تا اين آيت

( 6 ) از آيه 185 سوره بقره

( 7 ) سپه : يعنى پس هر كه ماه را ديد روزه بدارد

( 18 ) آستانه : كه حلال است چند چيزى متغير خواهد بود و مستثنى كه . . .

( 19 ) اول آيه 12 سوره مائده .

( 10 ) سپه : طلوع مىكند ديگر نخوريد و نياشاميد ( ولى فعل نهى است نه نفى ) و شايد ابدال