نهج البلاغة ( فارسى ) — الصفحة ١٩٥

قص - و محكمه و متشابهه

كه : مَثَلُهُمْ كَمَثَلِ الَّذِي اسْتَوْقَدَ ناراً

يعنى مثل آن كافران مثل كسى

است كه آتش افروخته باشد .

قص - و مرسله و محدوده

قص - و مرسله و محدوده

ج - مى فرمايد كه حضرت رسالت پناه

مبين ساخت به آنچه در قرآن بود از مرسل و از . محدود . مرسل آنست كه [ 75 آ ] مقيد نباشد به قيدى بلكه مجرد باشد از قيود و عام نباشد و خاص نيز نباشد بلكه احتمال هر دو داشته باشد . و محدود آنست كه مقيد باشد به قيدى كه آن قيد موجب تعيين آن باشد . اما مرسل چنان كه خداى تعالى مى فرمايد كه : يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ

يعنى وقتى كه فاسقى خبرى بشما آرد تفحص و تفتيش نمائيد تا صدق و كذب آن را معلوم كنيد و از روى بى تفتيشى قبول مكنيد . اين مطلق است و مقيد نيست بقيدى و احتمال عموم و خصوص دارد . و

چنان كه مى فرمايد كه

لا يُؤاخِذُكُمُ اللّهُ

يعنى يا

آزاد كردن بنده

و اين مطلق است زيرا كه مقيد نساخت به آنكه آن بنده مؤمن باشد يا نباشد . و اما محدود يعنى مقيدى چنان كه حق تعالى مى فرمايد در جاى ديگر كه :

فَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مُؤْمِنَةٍ

يعنى آزاد كردن بنده مؤمن

اين محدود است به جهت آن كه مقيد گردانيد بنده را به ايمان و چنان كه مى فرمايد : أُحِلَّ لَكُمْ لَيْلَةَ الصِّيامِ الرَّفَثُ

يعنى تمام كنيد روزه را و افطار مكنيد تا به شب .

قص - و محكمه و متشابهه

قص - و محكمه و متشابهه

ج - مى فرمايد كه حضرت رسالت پناه ص روشن گردانيد محكم قرآن و

( 5 ) قسمت اول آيه 17 سوره بقره .

( 6 ) سپه : آن كس

( 7 ) آستانه : رسالت ص

( 8 ) آيه 6 سوره حجرات - در هر دو نسخه : اذا جاكم

( 9 ) سپه ( و ) ندارد .

( 10 ) سپه ( كه ) ندارد .

( 11 ) از آيه 89 سوره مائده .

( 12 ) سپه ( يا ) ندارد ولى چون در آيه مباركه او آمده لازم است .

( 13 ) سپه : بنده مؤمن

( 14 ) نسخه آستانه افتادگى دارد : اين محدودست به جهت آنكه ، ولى ( كه ) ندارد .

( 15 ) آيه 91 سوره نساء

( 16 ) آستانه : ايضا ( ولى مخدوش است )

( 17 ) از آيه 187 سوره بقره .