نهج البلاغة ( فارسى ) — الصفحة ١٨٦

قص - و اهل الارض يومئذ ملل متفرقه و اهواء منتشره و طرائق ( 18 ) عبده و سپه : طوائف - ش 395 كلمه ( متشتته ) را ندارد . متشتته بين مشبه للهّ بخلقه او ملحد فى اسمه او مشير الى غيره .

جن كند و جن را يار خود سازد تا خبر گيرد از اطراف عالم و بوى رساند

. و علم قيافت

آنست كه فرزندان را از پدران نفى كنند و به كسان ديگر نسبت دهند .

و صنفى براهمه بودند و براهمه آن كسانند

كه قائلند به حسن و قبح عقلى

و شرع را منكراند در جميع احكام

و مذهب ايشان منسوبست به شخصى كه او را براهام

مى گفتند . و صنفى ديگر اهل

تنجيم بودند [ 72 آ ] و فرقه‌اى آفتاب پرست بودند و « آنها كه اهل تنجيم بودند »

معتقد ايشان آن بود كه كواكب موثرند . و گروهى ماه پرست بودند و صنفى آتش پرست بودند و در حقيقت مرجع اينها بت پرستى است و در حكم عبده الاصنام اند . و بالجمله نزد بعثت حضرت رسالت پناه ص از اصناف آراء باطله و مذاهب فاسده اكثر من ان تحصى

بودند .

و چون عالم به نور ظهور و به ظهور نور حضرت رسالت پناه ص منور گشت آن ظلمات زايل شد و هر كه را توفيق رفيق گشت به نور هدايت نبوت

آن حضرت مهتدى شد و از ضلالت و جهالت و غوايت

بيرون آمد .

بدان كه آنچه حضرت ع فرمود كه بعضى اهل تشبيه بودند و خداى تعالى را

به خلق تشبيه مى كردند ، احتمال دارد كه اشارت باشد به يهود و نصارى چنان كه گذشت . و آنچه فرمود كه بعضى ملحد بودند يحتمل كه اشارت باشد به دهريه و معطله . و از ابن عباس روايتست كه ملحد در نام خدا آنست كه از نام خدا نام بت اشتقاق كرده باشد به

زياده و نقصان مثل كسانى كه بت خود را لات

نام كردند و لات را از اللّه اشتقاق كردند . و كسانى كه بت خود را عزى نام نهادند

( 1 ) سپه : از اطراف عالم بوى رسانند

( 2 ) سپه : قيافه ( رسم الخط )

( 3 ) سپه : براهمه كسانند

( 4 ) آستانه : عقل

( 5 ) سپه : احكامات

( 6 ) آستانه : براهمه

( 7 ) آستانه ( از ) اهل - سپه بعد : و صنفى كواكب پرست

( 8 ) سپه عبارت داخل گيومه را ندارد .

( 9 ) آستانه : من لا تحصى

( 10 ) سپه : بنبوت

( 11 ) سپه : غوائب

( 12 ) سپه ( را ) ندارد .

( 13 ) آستانه ( باشد به ) را ندارد .

( 14 ) آستانه كلمه ( لات ) را ندارد .