نهج البلاغة ( فارسى ) — الصفحة ١١٩

قص - كائن لاعن حدث ( 4 ) آستانه : حديث ( ولى در سپه و عبده و ش 295 حدث ) موجود لا عن عدم

در سؤال از مكان در سؤال از جهت

نيز لازم مى آيد و اين معلوم است از مقايسه و ازين جهت

حضرت ع ذكر نكرده و نيز مخفى نيست كه سؤال از جهت مستلزم دو چيز است يكى اخلاء و يكى تخصيص بعضى

جهات به حق تعالى كه آن جهت فوق است و هر دو منافى آيات مذكوره است . اما آن حضرت ع تخصيص كرد اخلاء را به جهت آنكه از بطلان اخلاء لازم مى آيد [ 49 آ ] بطلان تخصيص بعضى جهات زيرا كه اخلاء لازم تخصيص است و نفى لازم مستلزم نفى ملزوم است .

قص - كائن لاعن حدث ( 4 ) آستانه : حديث ( ولى در سپه و عبده و ش 295 حدث ) موجود لا عن عدم

قص - كائن لاعن حدث

موجود لا عن عدم

ج - مى فرمايد كه ذات حق سبحانه و تعالى

موجود است نه از حدوث يعنى نه به آن وجه كه اول نبوده باشد و بعد از آن پيدا شده . و ذات خداى تعالى موجود است نه از عدم يعنى وجود وى بعد از عدم و متأخر از عدم نيست . احتمال دارد كه فقرهء دوم به منزلهء تفسير و بيان فقرهء اول باشد و احتمال دارد كه مراد از فقرهء اول تعليم خلق باشد كه اطلاق لفظ كائن بر خداى تعالى بمعنى

موجود جايز است . و احتمال دارد كه مراد

از فقرهء اول نفى حدوث ذاتى باشد و مراد از فقرهء ثانيه نفى و حدوث زمانى

يا بر عكس . يا مراد از يكى نفى حدوث

مطلق باشد و از ديگرى نفى حدوث خاص . و دليل بر آنكه وجود خداى تعالى مسبوق بعدم نيست آنست كه اگر مسبوق به عدم بودى ممكن الوجود بودى نه واجب الوجود و حال آنكه او واجب الوجود است پس وجود او مسبوق به عدم نباشد

.

( 1 ) آستانه : و سؤال از مكان نيز لازم مى آيد ( افتادگى دارد )

( 2 ) سپه : جهة ( رسم الخط )

( 3 ) سپه : بعض

( 4 ) آستانه : حديث ( ولى در سپه و عبده و ش 295 حدث )

( 5 ) سپه : حق تعالى ( مثل موارد ديگر )

( 6 ) سپه : و معنى

( 7 ) سپه ( مراد از فقره اولى )

( 8 ) آستانه : ربانى

( 9 ) سپه : حدود

( 10 ) سپه : نيست