نهج البلاغة ( فارسى ) — الصفحة ٨٣

قس - و هو مع ذلك زاهد ( 4 ) شرح ابن ميثم و عبده : مع تلك الحال زاهد الزهاد و بدل الابدال .

[ 35 آ ] يعنى

قطب و مهتر و رأس و رئيس ايشانست . و زهد ظاهرى مى باشد مثل ترك « حسد و نفاق و كذب و مثل ترك »

مستلذات بدنيه و باطنى نيز مى باشد مثل

ترك نفاق و ترك تفكر در غير ذات و صفات خدا و ترك عقايد فاسد و ظاهرست كه زهد باطنى انفع و احسن

است بجهة آنكه ابعدست از ريا كه شرك خفيست . و روايتست از حضرت رسالت پناه ص كه فرمود « ان اللّه لا ينظر الى صوركم و اعمالكم و لكن ينظر الى قلوبكم » . اما زهد ظاهرى وسيله زهد باطنى است و آنچه روايت كرده‌اند از حضرت رسالت پناه ص كه الرياء قنطرة الاخلاص اشارتست بسوى اين معنى و ثبوت

دين در حقيقت كه زاهد الزهاد و بدل الابدال است مر حضرت امير المؤمنين ع را ظاهرست از انتساب صوفيه و اهل تجريد اين صفت را بسوى آن حضرت و از اخبار و احاديث

و روايات چنان كه گذشت و سخنان آن حضرت

نيز دليليست برين چنان كه مذكور خواهد شد انشاء اللّه تعالى . و چون آن حضرت متصف بود بنفس قدسى و اشتغال

بمحاربه و مجاهده كفار و تدبير امور خلق و مانند آن مانع نبود آن حضرت را از زهد تام و اعراض بالكليه از مستلذات

بدنيه و تفكهات دنيويه و توجه به خدا و اين فضايل نفوس انبيا و كمالات نفوس اولياست و چون نفس مقدس آن حضرت مستجمع ملكات فاضله خلقيه عمليه بود

و شجاعت يك اصليست از آن ملكات لا جرم آن زهد تام حقيقى مانع شجاعت

و اقدام بر معارك و حروب نشد . ديگر آنكه مانع از اقدام مذكور خوف موت و حب بقاست و زاهد حقيقى ملتفت نيست به هيچ ازينها بلكه گاه باشد كه موت مطلوب باشد مر او را به جهت آنكه وسيله است بسوى لقاى محبوب حقيقى و مطلوب اصلى .

( 1 ) آستانه : و يعنى

( 2 ) آستانه عبارت داخل گيومه را ندارد .

( 3 ) سپه : همچو حسد و نفاق و ترك تفكر غير ذات

( 4 ) سپه : انفعست و احسن

( 5 ) سپه : ثبوت اين دو صفت كه

( 6 ) آستانه : حديث

( 7 ) آستانه : در سخنان نيز دليلست

( 8 ) سپه : اشتغال داشت ( و او هم ندارد )

( 9 ) هر دو نسخه : مستلزات

( 10 ) سپه ( بود ) ندارد .

( 11 ) سپه : مانع شجاعتست و اقدام و بر معارك و حروب . زهد ديگر .