ديوان حافظ با شرح كامل ( منزل به منزل با حافظ ) ( فارسى ) — الصفحة ٩٤٥

[ شرح ] غزل 457

[ شرح ] غزل 457

[ شرح ] غزل 457

بيت 1 : جهد : كوشش دل بىقرار : دل عاشق

بيت 2 : چراغ ديده : نور چشم شب‌زنده‌دار : شب‌بيدار ، ديده‌ى شب‌زنده‌دار ، چشمى كه تا صبح به خواب نمىرود . انيس : همدم خاطر : ياد

بيت 3 : خسروان : پادشاهان ملاحت : زيبايى بندگان : نوكران خداوندگار : ارباب ، سرور

هنگامى كه شهرياران كشور زيبايى به داشتن غلامان خود مىبالند و فخر مىفروشند ، تو در آن ميانه سرور و مولاى من باشى و من بنده‌ى تو باشم .

بيت 4 : عقيق : سنگى گران قيمت به رنگ سرخ ، به كنايه لب دلدار عشوه : فريب ، ناز

هنگامى كه من از فريب و جفاى لبان سرخ فامت گله و شكوه مىكنم ، تو همدرد و غمخوار من بشوى . ( عقيق و خونين‌دل « تناسب » )

بوسه بر دَرج عقيق تو حلال است مرا * كه به جور و ستمت مهر و وفا نگسستم

بيت 5 : بتان : زيبارخان نگار : دلدار

بيت 6 : كلبه‌ى احزان : غم‌سرا ، غم‌خانه سوگوار : عزادار

بيت 7 : غزاله : آهو بچه‌ى ماده غزاله‌ى خورشيد « * » : خورشيد

اگر آهويى زيبا مثل تو صيد من شود ، خورشيد ، شكار و صيد كوچكى نزد من خواهد بود .

بيت 8 : وظيفه : حقوق مستمرى

سه بوسه به من بدهكارى ، اگر آن‌ها را به من ندهى ، مديون من خواهى بود .

بيت 9 : مراد : آرزو

آيا من به اين آرزو خواهم رسيد كه يك نيمه‌شب تو به جاى گريه هم بستر و هم بالين من باشى ، در كنار من قرار گيرى ؟

ب‍ يت 10 : من ار چه . . . : به اندازه‌ى قيمت يك دانه جو ارزش ندارم ، مگر اين كه تو با كرامت و بزرگىات مرا حمايت كنى .


* در شرح « سودى » چنين آمده است : « در زبان عرب به خورشيد ، غزاله هم مىگويند . »