ديوان حافظ با شرح كامل ( منزل به منزل با حافظ ) ( فارسى ) — الصفحة ٦٨٥
[ شرح ] غزل 329 « * »
بيت 11 : نظم ثريا : عقد پروين ، مجموع هفت ستاره در آسمان به شكل گردن‌بند نظم در : سرودن شعر مديحه
وقتى آسمان نظم ثريا را به نام شاه كرد ، من چرا به نام او غزل‌سرايى نكنم ؟
بيت 12 : شاهين صفت . . . : من كه مانند باز شكارى غذا از دست شاه خورده‌ام ، ديگر به طعمه‌ى پست و ضعيفى چون كبوتر توجهى ندارم . ( كبوتر به ايهام ، يكى از نزديكان شاه است كه مىخواسته خواجه را نزد خود ببرد . )
بيت 13 : ملك فراغت : آسايش و فراغت - اى پادشاه شيرگير چه مىشود ، اگر حافظ زير سايهء تو زندگى آسوده‌اى داشته باشد ؟
بيت 17 : عنب : انگور - من كه نزد پير خرابات پرورش يافته‌ام و كهنه‌شراب‌خوارم ، با آب يكى دو دانه انگور مست نمىشوم .
بيت 18 : سير اختر فلك : گردش ستارگان و گردون - از ستاره‌ى بختم شكايت بسيار دارم ، اميدوارم كه قضاوت و انصاف و عدل شاه در اين امر كمكم كند .
بيت 19 : اوج بارگاه : بارگاه رفيع طاووس عرش : جبرييل
از بارگاه رفيع پادشاه ، آواز شهرت من به گوش جبريل هم رسيده و در اين باره شكرگزار خداوندم . چرا كه ملايك هم با نام من آشنا شده‌اند .
بيت 20 : كارخانه‌ى عشاق : دنياى عاشقان
نامم از دنياى عاشقان محو باد ، اگر به غير از تو خدمتگزار ديگرى شود .
بيت 21 : شبل الاسد : بچه‌ى شير غضنفر : شير جنگل و بيشه
من بلندنظرم اسير هر دام كوچكى نمىشوم .
بيت 22 : اى عاشقان . . . : اى محبوبى كه تعداد عاشقانت از ذرات ريز پراكنده در هوا بيشتر است . من كمتر از ذره ، لذت وصال تو را نخواهم چشيد .
بيت 23 : گزلك : چاقو گزلك غيرت : غيرت به چاقو تشبيه شده است .
بيت 24 : خورشيد سلطنت : عنايت پادشاه فراغت : بىنيازى خاور : مشرق
بيت 25 : بازار تيزى : بازار گرمى ، تعريف بيش از حد جلوه‌فروشى و عشوه‌خرى :
ظاهرسازى و خودنمايى
منظور از اين گفتار اين است كه من ظاهرسازى و خودنمايى نمىكنم و نمىخواهم به بازارم رونق بدهم كه مورد توجه شاه قرار گيرم .
در بيت 25 ، « بازار تيز نيست » به اشتباه « بازار تيزى است » چاپ شده است . چون با توجه به مصراع دوم كه مىگويد « نى جلوه مىفروشم و نى جلوه مىخرم » . منظور شاعر بازار گرمى و تعريف از خود و رياكارى نيست .