ديوان حافظ با شرح كامل ( منزل به منزل با حافظ ) ( فارسى ) — الصفحة ٥٧٣

[ شرح ] غزل 274

بيت 1 : به دور لاله : در فصل بهار و گل لاله : گلى صحرايى به رنگ‌هاى مختلف بسيار زيبا كه در بهاران زينت‌بخش دشت و صحرا است . قدح گير : جام باده در دست بگير ، باده بنوش .

در فصل بهار ، جام باده را بدون تجمل در دستت بگير و در گلزار ، لحظاتى مانند نسيم صبا مشام جانت را معطر كن .

بيت 2 : همه‌ساله : يك سال تمام

بيت 3 : پير سالك : مرشد و راهنما به مى حواله كند : تو را به باده‌نوشى رخصت دهد .

بنوش و . . . : باده بنوش و به بخشايش و رحمت الهى اميدوار باش .

بيت 4 : جم : يكى از اسامى حضرت سليمان ( ع ) « جم » بوده است ، در ضمن جم مخفف جمشيد ، شاهنشاه عهد باستان ايران است .

اگر مىخواهى مانند جم از اسرار غيب آگاه شوى ، بيا و از هم‌صحبتى و مجالست جام جهان‌نما كه همان ضمير منير دوست است ، مستفيض شو و خاك ميكده‌ى عشق را توتياى چشمت كن و از نور هدايت بهره‌مند شو .

بيت 5 : چو غنچه گرچه . . . : اگر چه مشكلات روزگار مانند برگ‌هاى غنچه به هم پيچيده است ، تو مانند باد بهارى كه سبب شكوفايى غنچه مىشود ، مشكل‌گشاى دشوارىهاى روزگار باش .

بيت 6 : به هرزه : بيهوده

توقع وفادارى از مردم ، مانند جست و جوى بيهوده در پى مرغ افسانه‌اى سيمرغ و ماده‌ى موهوم كيميا است . يعنى همان‌طورىكه دسترسى به كيميا و سيمرغ غير ممكن است ، چشم داشت وفادارى از مردم نيز امرى محال است .

بيت 7 : مريد : هوادار

به ناآشنايان و بيگانگان طريق عشق دل مبند و هم‌نشين رندان وارسته و عاشقان پاكباز باش .