ديوان حافظ با شرح كامل ( منزل به منزل با حافظ ) ( فارسى ) — الصفحة ٤٧

[ شرح ] غزل 11

بيت 1 : ساقى : كسى كه شراب به ديگران مىدهد . برافروز : روشن كن

ساقى با نور و روشنى شراب به جام ما روشنى ببخش و اى رامشگر نواى شادى سر ده و آهنگ شاد بنواز كه ما به مقصود رسيديم و دنيا بر وفق مراد ما شد .

بيت 2 : شرب مدام ( ايهام ) : 1 - شراب‌نوشى هميشگى 2 - نوشيدن شراب

مدام : 1 - شراب 2 - هميشه مداوم

بيت 3 : ثبت است بر جريدهء عالم . . . : عشق ما در پرونده‌ى عالم ثبت شده است . بنا بر اين ، دوام و بقاى ما هميشگى است ، عاشقان هرگز نمىميرند .

بيت 4 : چندان : تا موقعى كه سهىقدان : بلندقامتان سرو : درختى بلند و زيبا سرو صنوبر خرام : درخت سروى كه مانند درخت صنوبر با ناز و غرور حركت كند ( تشبيه ) كه در اينجا وصف قامت و خراميدن محبوب است .

كرشمه و ناز بلندقامتان تا زمانى ادامه دارد كه دلدار بالابلند ما جلوه نكرده باشد .

وقتى دلدار ما جلوه كند ، همه‌ى سروقامتان شرمنده مىشوند .

بيت 5 : احباب : دوستان ، ياران ، جمع حبيب زنهار : تأكيد

بيت 6 : به عمدا : به عمد و قصد

اى باد ! اى پيك عاشقان ! اگر از كوى محبوب گذشتى ، پس از عرض سلام ما به او بگو چرا از ما ياد نمىكنى ؟ دير يا زود زمانى خواهد آمد كه اثرى از ما نخواهى يافت .

بيت 7 : شاهد دلبند : دلبر زيبا مستى ( در مصراع دوم ) : منظور مخمورى چشم مست دلدار است كه زمام اختيار را از ما گرفته است .

بيت 8 : صرفه : سود آب حرام : شراب

به يقين در روز قيامت ، نان به اصطلاح حلال شيخ بر آب حرام ما هيچ‌گونه برترى نخواهد داشت .

بيت 9 : دانه‌ى اشكى : قطرات اشك به دانه‌ى دام تشبيه شده است . باشد : به اميد اين كه مرغ وصل : وصل به مرغ تشبيه شده است .

حافظ ! دانه‌ى اشكى بيفشان ، به اميد اين كه مرغ وصال را به دام بيندازى .

بيت 10 : درياى اخضر : منظور آسمان مينايى است . كشتى هلال : هلال ماه به كشتى تشبيه شده كه در درياى آسمان لنگر انداخته است . حاجى قوام : وزير با تدبير شيخ ابو اسحاق ، كه انسان كريم النفسى بوده است .