ديوان حافظ با شرح كامل ( منزل به منزل با حافظ ) ( فارسى ) — الصفحة ٤٤٩

[ شرح ] غزل 212

بيت 1 : دى : اسم زمان ، روز يا شب گذشته « * » سحرگه : به هنگام سحر ، پيش از طلوع آفتاب اتفاق افتاده بود : در اينجا « نوشيدم » معنى مىدهد . مذاق : چشيدن ، طعم ، مزه

بيت 2 : از سرمستى : در حين مستى دگر : دوباره ، بار ديگر شاهد : معشوق بسيار زيبا عهد شباب : ايام جوانى رجعت : بازگشت ، رجوع كردن بعد از طلاق طلاق : جدا شدن زن از شوهر و رهايى از قيد نكاح ( عقد )

ديشب كه به هنگام سحرگاه بر حسب اتفاق دو سه جامى باده نوشيده بودم و از لبان مستىبخش ساقى بوسه‌اى چند نصيبم شده بود ، در حال مستى از باده و سرخوشى از لذت بوسه‌ى ساقى ، به ياد ايام جوانى افتادم و تمايل مراجعت به ايام شباب را پيدا كردم ، ولى

افسوس كه بين من و عهد شباب طلاق « * * » * واقع شده بود و رجوع مجدد غير ممكن بود !

چون پير شدى حافظ از ميكده بيرون آى * رندى و هوسناكى در عهد شباب اولى

بيت 3 : مقامات طريقت : مراحل تزكيه‌ى نفس و سير و سلوك عافيت : زهد و تقوا و سلامت و ايمنى

در مراتب سير و سلوك به هر كجا كه رفتيم متوجه شديم كه زهد ، تقوا و ايمنى با عشق‌بازى سازگارى ندارد .

بيت 4 : سير طريق : سير سلوك ، راه رسيدن به حق و حقيقت نفاق : دورويى

در مراتب سير و سلوك اگر عاشق واقعى نباشى ، دورويى بيش نيستى !

بيت 5 : معبر : كسى كه تعبير خواب و رؤيا كند . هم وثاق : هم‌خانه

اى تعبيرگوى خواب ! خبرى خوش بده ، چرا كه ديشب در خواب شيرين صبحگاهى ديدم كه خورشيد ( محبوب ) با من هم‌خانه شده بود .

بيت 6 : نقش مىبستم : در اين تصور بودم كه طاق : بىطاقتى

در اين فكر بودم كه از زيبايى چشمان مستش خود را خلاص كنم ، ولى ابروان كمانىاش صبر و طاقتم را ربوده بود .

بيت 7 : شاه يحيى : ملقب به نصرت الدين كه به فرمان تيمور لنگ ، حاكم شيراز شد و امور مملكت را سر و سامان داد . اتساق : نظم و ترتيب

بيت 8 : نظم پريشان : غزلى كه هر بيتش معنى مستقلى دارد .

* « فرهنگ آموزگار » ، ص 289 . * * در اينجا منظور گذشت غير قابل برگشت ايام جوانى است .