ديوان كامل و جامع هديه حافظ ( فارسى ) — الصفحة ٦٢٨

* نتيجه تفأل :

544 - « ره ميخانه بنما »

سحرگه رهروى در سرزمينى * همىگفت اين معمّا با قرينى

كه اى صوفى شراب آنگه شود صاف * كه در شيشه برآرد اربعينى

گر انگشتِ سليمانى نباشد * چه خاصيت دهد نقشِ نگينى ؟

خدا زان خرقه بيزار است صد بار * كه صد بُت باشدش در آستينى

مروّت گرچه نامى بىنشان است * نيازى عرضه كن بر نازنينى

ثوابت باشد اى داراى خرمن * اگر رحمى كنى بر خوشه‌چينى

درونها تيره شد ، باشد كه از غيب * چراغى بركُند خلوتْ‌نشينى

نه همّت را اميدِ سربلندى * نه درمان دلى نه درد دينى

اگرچه رسم خوبان تندخوئيست * چه باشد ، گر بسازد با غمينى ؟

رهِ ميخانه بنما تا بپرسم * مآلِ حال خود از پيش‌بينى

نه حافظ را حضورِ درس و خلوت * نه دانشمند را علم اليقينى

* توضيحات :

رهرو ( سالك ) معما ( سخن پيچيده ) برآرد ( بماند ) اربعينى ( چهل روز ) معنى بيت ( 3 ) ( انگشت حضرت سليمان بايد باشد كه نگين انگشترى كه اسم اعظم بر آن نقش شده است ، اثر و فايده‌اى داشته باشد و مردم را به فرمان درآورد ) بت ( پندار باطل - آثار شرك ) مروت ( جوانمردى ) نيازى عرضه كن . . . ( حاجت خود را نزد عزيزى بازگو كن كه مردانگى نمايد ) ثواب ( مزد آخرت ) داراى خرمن ( كسى كه خرمن دارد ) خوشه‌چين ( درويش - فقير - گدا ) معنى بيت ( 7 ) ( دلها تيره و سخت شده ، اميد آنكه مستجاب‌الدعوه‌اى با همتش از پردهء غيب به داد عشاق برسد ) معنى بيت ( 8 ) ( نه اميدى هست تا كسى همت عالى داشته باشد و نه كسى را مىبينم كه غيرت دينى داشته باشد - اشاره به اوضاع آشفته زمان شاعر ) معنى بيت ( 9 ) ( اگرچه شيوهء زيبارويان بداخلاقى است اما چه مىشد اگر معشوق با عاشق خود بسازد ) .

* ترجمه :

* نتيجه تفأل :

1 - خواجه در بيتهاى 10 و 11 فرمايد : ( راه ميكدهء معرفت را به من نشان بدهيد ، تا پايان كار خود را از پير و مرشدى كه جام جم عشق در دست دارد ، سؤال كنم ) ( حافظ حضور قلبى براى تدريس در خلوت و درس ندارد و دانشمند نيز هنوز به دانش محض دست نيافته و گرفتار شك علمى خود است ) خود تفسير كنيد .

2 - او به شما مشكوك است ، فكر مىكند كه شما قصد فريب او را داريد و رقيبى برايش ساخته‌ايد ، بنابراين از اين موضوع سخت ناراحت مىباشد ، اگرچه ظاهر نمىسازد پس شما بايد او را به هر وسيله مطمئن سازيد .

3 - اين نيت داراى جوانب گوناگون مىباشد تا عملى گردد و قبل از هر چيز بايد مقدمات آن فراهم گردد تا كاملا بر وفق مراد انجام گيرد ، بنابراين بايد با تلاش و كوشش همراه با اراده به خداوند توكّل كنيد .

4 - اين هفته كسى سخت از شما دلخور شده و رنجيده است پس هرچه زودتر او را دلگرم سازيد .

5 - نسبت به زندگى شما حسادت مىشود . همسرتان شخصى دمدمى است ، ضروريست كه او را به امور قانع سازيد زيرا وى شما را بسيار دوست دارد .

6 - خانم يا آقاى محترم : با توجّه به بيت‌هاى اين غزل ويژگى شما چنين است : خيلى خوش برخورديد و با افراد در جاى خود سازش مىكنيد و رفتارتان سياستمدارانه و مقيد به اصول منطقى است ، اجازه نمىدهيد كسى در برابر شما پا را از گليم خود درازتر كند ، قابل اعتماد و مسئوليت‌پذيريد و دوست نداريد شما را به كارى مجبور سازند . زير بار زور نمىرويد حتى اگر به ضررتان تمام شود ، در زندگى زناشويى بسيار موفقيد به شرط آنكه همسرتان مسئوليت‌پذير باشد .