ديوان كامل و جامع هديه حافظ ( فارسى ) — الصفحة ٤٩٧

* نتيجه تفأل :

413 - « خون دل »

گرچه افتاد ز زلفش گرهى در كارم * همچنان چشمِ گشاد از كَرَمَش مىدارم

به طَرَب حمل مكن سرخى رويم كه چو جام * خون دل ، عكس برون مىدهد از رخسارم

پردهء مطربم از دست برون خواهد بُرد * آه اگر زانكه درين پرده نباشد بارم

منم آن شاعرِ ساحر كه به افسونِ سخن * از نىِ كلك ، همه قند و شكر مىبارم

به صد امّيد ، نهاديم درين باديه پاى * اى دليلِ دلِ گم‌گشته ، فرومگذارم

چون ترا در گذر باد نمىيارم ديد * با كه گويم كه بگويد سخنى با يارم

ديدهء بخت به افسانهء او شد در خواب * كو نسيمى ز عنايت كه كند بيدارم

پاسبانِ حرمِ دل شده‌ام شب همه‌شب * تا درين پرده جز انديشهء او نگذارم

دوش مىگفت كه حافظ همه روى است و ريا * بجز از خاكِ درش با كه به رو در كارم

* توضيحات :

گرچه ( اگرچه ) گره در كارم ( كارم دشوار شد - گرفتار شدم ) همچنان ( هنوز - قيد ) چشم گشاد ( اميد گشايش ) كرم ( بخشش - جوانمردى ) طرب ( شادمانى ) حمل مكن ( نسبت مده ) سرخى روى ( سرخى و قرمزى رنگ چهره ) چو ( حرف اضافه - مانند ) جام ( متمم - شراب ) پرده ( آهنگ ) پرده مطرب ( آهنگ نوازنده ) از دست برون كردن ( از خود بىخود كردن ) آه ( شبه جمله - دريغ - افسوس ) فرومگذارم ( تنهايم مگذار - ياريم كن ) دليل ( راهنما - مرشد ) گذر ( گذرگاه ) نمىيارم ديد ( نمىتوانم ببينم ) در گذر باد ( مانند باد عبور مىكنى ) ديدهء بخت ( اقبال ) شد ( رفت ) كو نسيمى ( كو عنايت ربانى و الهى ) انديشهء او نگذارم ( جز فكر او در خيالم نيست ) معنى بيت ( 9 ) ( ديشب مدعى مىگفت : كه حافظ تمام كارش ريا و فريب است ، دروغ است زيرا من جز درگاه و آستان يار با كسى ديگر سر و كارى ندارم ) .

* ترجمه :

* نتيجه تفأل :

1 - خواجه در بيتهاى 1 و 2 و 3 به ترتيب فرمايد : ( اگرچه از زلف محبوب و گرفتارى عشق او كارم سخت شده اما همچنان اميد گشايش از جوانمردى او دارم ) ( سرخى چهرهء مرا كه مانند شراب قرمز است به شادى نسبت مده بلكه اين سرخى خون دلم است كه در ظاهر ديده مىشود ) ( آهنگ نوازنده از خود بىخودم خواهد كرد ، دريغ و افسوس چنان كه به اين پرده اجازهء ورود نداشته باشم - پرده خباس دارد اول يعنى پرده و گام ساز موسيقى دوم طريق عشق ) خود تفسير كنيد .

2 - سخت به اين موضوع دلبسته‌ايد و شب و روز در فكر اجراى آن مىباشيد ، بايد بدانيد كه اراده و اختيار دو عامل قوى اين حركت مىباشند كه همراه با توكل بر خداوند به هر چيز دست نايافتنى مىتوانيد دسترسى پيدا كنيد و بدانيد كه آينده از آن شماست و در دستان پرقدرت شما جاى دارد ، پس حركت كنيد و اقدام نماييد و از افراد باتجربه كمك بگيريد .

3 - مشكل شما با صلاحديد افراد باتجربه و كارآزموده حل مىشود اما مسيرى نسبتا طولانى دارد پس بايد شكيبا باشيد و از ناملايمات نترسيد . از دوستان ناباب برحذر باشيد .

4 - فرزندم ، آن‌كه مىگريد فقط يك درد دارد ولى آن‌كس كه مىگرياند ، هزار و يك درد دارد اما آن‌كس كه هزاران درد دارد ولى ديگران را مىخنداند ، نابغه زمان خود و قابل هرگونه احترام است . موفقيت در چند قدمى شماست ، تلاش كنيد تا آن را به چنگ آوريد .

5 - خواجه در بيتهاى 4 - 5 به ترتيب فرمايد : ( من آن شاعر جادوگرى هستم كه به سحر كلام و سخن هرچه مىنگارم تماما شيرين و شكرانگيز است ) ( با صد اميد و آرزو به سرزمين عشق قدم نهادم پس اى راهنماى قلب گمشده‌ام ، مرا ترك مكن ) .