شرح فصوص الحكمة — الصفحة ٢٩٤
[ 36 ] ( حفظ شخص و حفظ نوع )
[ 36 ] ( حفظ شخص و حفظ نوع )
[ 36 ] ( حفظ شخص و حفظ نوع )
قال المعلّم : « العمل النّشائىّ في غرض حفظ الشخص و تنميته و تبقيته بالتوليد ، و قد سلّط عليها إحدى قوى روح الانسان ، و لا حاجة لنا إلى شرحها » .
گويد : غرض من از عمل نشائى هر چند به حسب لغت آنست كه مبدأ نشو و نما نشود آنست كه حفظ شخص كند و حفظ شخص « 520 »
، و نمو بخشد او را تا به منتهاى نشو رسد . و « تبقيته » اين ضمير راجع است به شخص ، چه مولّده « 521 »
از قواى مبقيهء نوع است . و مراد اينكه شخصى را بپاى دارد ، تا نوع بپاى باشد ، كه وجود نوع در حدّ حسّى به وجود « 522 »
شخص قائم بود ، هر چند در حدّ عقلى و واقعى نوع شخص را بپاى دارد ، چنان كه ( 107 ر ) مكرّر درين كتاب بگذشت .
پس گفت : « و قد سلّط عليها إحدى قوى روح الانسان » . يعنى : قوّت نباتى .
« و لا حاجة بنا إلى شرحها » . مجملى از شرح آن اين است كه چون حقيقت انسانى اعلى است در مرتبهء وجود . و چنان كه پيش ازين بيان كرديم طبيعت از نوع « 523 »
اسفل ترقى به نوع اعلى نمىكند ، مگر تمامى كمالات ممكنهء « 524 »
نوع اسفل را به فعل آورد ، تمامى قواى نباتى و حيوانى در انسان جمع باشد .
و نفس نباتى را سه قوّه باشد : دو از براى كمال شخص ، كه شخص جسم سيّال است « 525 »
، هر روز از او چيزى جدا شود ، پس باطل گردد .
( 520 ) - در هر دو نسخه چنين است و گويا افتادگى دارند .
( 521 ) - ط : چه تا مولده .
( 522 ) - م : بود .
( 523 ) - م : از جنس نوع اسفل .
( 524 ) - م « ترقى به نوع . . . . ممكنه » ندارد .
( 525 ) - م : شاليست .