شرح فصوص الحكمة — الصفحة ٢٢٤

[ 18 ] ( معرفت پروردگار به ذات و به آثار )

[ 18 ] ( معرفت پروردگار به ذات و به آثار )

[ 18 ] ( معرفت پروردگار به ذات و به آثار )

قال المعلّم أعلى اللّه درجاته : فصّ . لك أن تلحظ عالم الخلق ، فترى فيه أمارات الصنعة . و تلحظ عالم الوجود المحض ، و تعلم أنّه لا بدّ من وجود بالذات ، و تعلم كيف ينبغى عليه « 392 »

الوجود بالذات . فان اعتبرت عالم الخلق فانت صاعد ، و إن اعتبرت عالم الوجود فأنت نازل ، تعرف أن ليس هذا ذاك ، و تعرف بالصعود أنّ هذا هذا . « سنريهم آياتنا فى الآفاق و فى أنفسهم حتى يتبيّن لهم أنّه الحق ، أ و لم يكف بربك أنّه على كلّ شىء شهيد » .

چون معلّم پيش ازين گفت : « لحظت الأحديّة فلحظت القدرة » خواست كه اشاره كند كه دو طريق تواند بود اين ملاحظه ذات احديت .

پس گفت : « لك أن تلحظ عالم الخلق ، فترى فيه أمارات الصنعة » يعنى :

تراست كه ملاحظه كنى عالم جسمانى و حوادث را ، و ببينى در آن عالم آيات مصنوعه دالّه بر ذات احديّت كه به چه نظام و ترتيب مخلوق است . و چون هر چيزى را سبب چيزى ، و چون مخلوق شده است . « 393 »

اولا آنچه « 394 »

آسمانها راست ملاحظه كنى از حركات مختلفه و اوضاع متباينه ، يكى را حركت شرقى بود ، و يكى را غربى ، و بعضى را مناطق در سطح منطقة البروج باشد ، و بعضى را نه ، و بعضى را مركز تدوير شمالى بود مدام ، و بعضى را مدام جنوبى . و اختلافات أقدار كواكب ملاحظه كنى كه بعضى چندين برابر جرم زمين بود ، و بعضى از زمين كوچكتر ، و بعضى را رنگ سرخ بود ، و بعضى را سياه ، و بعضى را سبز ، و

( 392 ) - م : علة .

( 393 ) - م « و چون . . . . است » ندارد .

( 394 ) - م : چون .