شرح فصوص الحكمة — الصفحة ٦١

فص [ 2 ] ماهيت معلول وجودش فى ذاته ممتنع نيست

ضدّ نباشد . و همچنين آب و آتش از حيثيّت جسم بودن باطل نشوند ، كه ضد نيستند ، و صورت آبى و آتشى باطل شوند .

و ايضا هر چيز كه معدوم شود قابل عدم باشد ، يعنى : استعداد عدم داشته باشد ، و استعداد فنا را محلى بود كه عرضى است . و شىء از آن روى كه بالفعل موجود است استعداد فناء ندارد « 54 »

، كه قبول و فعل از يك حامل نيايد . پس اگر معدوم شود شىء ، محلّ او بماند . و كذلك اگر محلّ او منعدم شود ، چيزى ديگر بماند . پس هيچ موجود معدوم مطلق نشود . و از همين « 55 »

لازم آيد كه هيچ چيز از كتم عدم به وجود نيايد ، تا مادّه استعداد وجود آن چيز بهم نرساند به آن چيز نرسد .

و بعضى دعوى بداهت كردند درين كه هيچ شىء معدوم ( 125 ) مطلق نشود ، و اين را مقدّمه‌اى ساختند از مقدّمات اثبات هيولى .

( 54 ) - م « را محلى . . . فنا » ندارد .

( 55 ) - م : همين چيز .