روشها و گرايشهاى تفسيرى ( فارسى ) — الصفحة ١٩٨
اول . مرحلهء مقدماتى
پر بركت ما به سوى تو فرستاديم تا در آياتش انديشه كنند و خردمندان پند بگيرند . »
5 . در حديثى نبوى آمده است :
« القرآن ذلول ، ذو وجوه فاحملوه على احسن وجهه ؛
قرآن همراه حاملان خويش است و داراى معانى و وجوه متعددى است ، آن را بر نيكوترين وجه حمل نماييد . » جلال الدين سيوطى مىگويد : جملهء
« فاحملوه على احسن وجهه »
داراى دو احتمال است :
يك . آن را بر بهترين معانى حمل كنيد .
دو . به بهترين امورى كه در آن است از فرائض و دستورات موكّد تفسير نماييد ، نه رخصت‌ها و عفو ، و نه انتقام .
در اين بيان دلالت روشنى است بر اين كه استنباط و اجتهاد در كتاب خداى متعال جايز است . « 1 »
شرايط و مراحل تفسير اجتهادى
شرايط و مراحل تفسير اجتهادى
همانطور كه گفته شد جايز نيست يك مفسر از مفسر ديگر تقليد كند و بايد خود به تفسير و اجتهاد در آيات بپردازد ، اما آنچه لازم است اين كه آيا يك مفسر مجتهد مىتواند به محض ديدن آيه‌اى يا يك قول در تفسير به تفسير آيات بپردازد ؟ خير ، بلكه بايد شرايطى داشته و مراحلى را بگذراند تا يك تفسير مطلوب و مقبول به دست آورد .
مراحل تفسير اجتهادى را مىتوان در چهار مرحله تقسيم كرد كه هر مرحله داراى ويژگىهايى است كه به طور اختصار بيان مىشود :
اول . مرحلهء مقدماتى
اول . مرحلهء مقدماتى
براى هر مفسرى لازم است پيش از ورود در تفسير آيات الهى با علومى آشنايى داشته باشد كه بدون آنها ارائهء يك تفسير مطلوب ممكن نيست . در اين جا به برخى از آنها اشارت مىرود :
1 . آشنايى با ادبيات عرب : ادبيات عرب ، شامل صرف ، نحو ، معانى ، بيان ، بديع و . . . مىباشد .
( 1 ) الاتقان ، ج 4 / 478 .