روشها و گرايشهاى تفسيرى ( فارسى )

• المؤلف: حسين علوى مهر
• الوفاة: معاصر
• القسم: مصادر التفسير عند الشيعة
• الناشر: اسوه - قم

ابدأ القراءة

فهرس الكتاب

• درآمد
• بخش اول كليات
• اهداف
• آغاز
• فصل اول تفسير
• تفسير در لغت
• نتيجه
• تفسير در اصطلاح
• نتيجه
• ارزش و جايگاه تفسير قرآن
• نيازمندى قرآن به تفسير
• موضوع و هدف علم تفسير
• روش ( منهج ) تفسيرى
• گرايش ( اتجاه ) تفسيرى
• اثر
• فصل دوم تأويل در قرآن
• تأويل در لغت
• تأويل از ديدگاه مفسران
• ديدگاه‌ها
• بررسى و نقد
• نقد و بررسى
• ايراد صاحب التمهيد بر علامه طباطبائى رحمه اللّه
• نقد و بررسى
• نتيجه گيرى
• فصل سوم ترجمه و اقسام آن
• ترجمه
• واژهء ترجمه
• اقسام ترجمه
• بخش دوم روش‌ها ( مناهج ) تفسيرى
• اهداف
• فصل اول مباحث مقدماتى
• پيشينهء روش‌هاى تفسيرى
• عوامل مؤثر در گوناگونى روش‌هاى تفسيرى
• 1 . قواعد و ضوابط به دست آمده از آيات و روايات :
• 2 . تأثير زمان در فهم قرآن :
• 3 . نقش دانش‌هاى بشرى :
• علل پيدايش روش‌هاى مختلف در تفسير
• اقسام تفسير
• منابع و مصادر تفسير
• منظور از نقل چيست ؟
• معيارهاى تفسير
• فصل دوم روش تفسير قرآن به قرآن
• تفسير قرآن به قرآن
• اهداف
• روش تفسير قرآن به قرآن
• ادلهء تفسير قرآن به قرآن
• الف . آيات
• 1 . آيات بيان و تبيان
• 2 . آيات هدى و بينات
• 3 . آيات تدبر و تمسك
• 4 . آيات نور
• 5 . آيهء محكم و متشابه
• ب . روايات
• ج . شيوهء بيانى قرآن
• پيشينهء تفسير قرآن به قرآن
• حجيت ظواهر قرآن
• روايات « ضرب القرآن »
• سند روايت
• واژهء ضرب
• ديدگاه‌ها
• اقسام تفسير قرآن به قرآن
• الف . تفسير با تناسب ظاهرى
• ب . تفسير بدون تناسب ظاهرى
• انواع تفسير قرآن به قرآن
• معرفى چند تفسير قرآن به قرآن
• فصل سوم روش روايى
• روش روايى
• اهداف
• ارزش و جايگاه تفسير روايى
• ديدگاه‌ها
• اقسام حديث و ارزش آن
• 1 . خبر متواتر
• 2 . خبر مستفيض
• 3 . خبر واحد
• حجيت خبر واحد در تفسير
• ديدگاه‌ها و بررسى آنها
• 1 . بىاعتبارى خبر واحد در تفسير و غير آن
• نقد و بررسى
• 2 . حجيت خبر واحد در احكام شرعى
• نقد و بررسى
• 3 . حجيت خبر واحد ( در احكام شرعى ، تفسير قرآن و غير آن )
• سيرهء متشرعه
• تخصيص قرآن به خبر واحد
• آفات تفسير روايى
• 1 . وجود روايات ساختگى و جعلى
• 2 . مسند نبودن بسيارى از روايات تفسيرى
• 3 . وجود تناقض در روايات تفسيرى
• 4 . نفوذ انديشه‌هاى يهودى و مسيحى در متون تفسيرى
• 5 . تفسير نشدن تمام آيات قرآن
• 6 . وجود رواياتى كه خود نيازمند به تفسير است
• 7 . جدا نشدن روايات ضعيف از متون تفسيرى
• 8 . ايجاد خلل در انديشه‌ها و اعتقادات
• امتيازات تفسير روايى
• 1 . كشف و تبيين مراد الهى
• 2 . پيش‌گيرى از افكار وارداتى و خارج از حوزهء دين اسلام
• 3 . آگاهى از بطون و تأويل آيات
• 4 . روشن شدن آيات ناسخ و منسوخ ، محكم و متشابه
• 5 . بررسى مخصصات و مقيدات براى آيات عام يا مطلق
• 6 . روشن كردن آيات مربوط به ولايت و ويژگىهاى امام و خليفهء بعد از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم
• دلايل تفسير روايى
• حجم روايات تفسيرى پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم
• انواع تفسير پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم
• 1 . تفصيل آيات مجمل
• 2 . شرح اصطلاحات قرآنى
• 3 . شرح مفردات
• 4 . تقييد مطلق
• 5 . تخصيص عام
• دلايل حجيت قول اهل بيت عليهم السّلام در تفسير قرآن
• آيات
• 1 . مطهران ، مفسّران واقعى
• الف . آيهء تطهير
• ب . آيهء مسّ
• شرح و تفسير
• تفسير آيهء « مسّ »
• اول . تفسير سطحى و ظاهرى
• دوم . تفسير رساتر
• رواياتى دربارهء آيات تطهير
• خلاصهء بحث
• 2 . وارثان كتاب و برگزيدگان خدا
• روايات
• 1 . حديث ثقلين
• 2 . حديث سفينه
• 3 . حديث امان
• دانش اهل بيت عليهم السّلام نسبت به فهم قرآن
• برترى دانش مطلق على عليه السّلام بر دانش ديگران
• سخنان رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم در ارتباط با دانش على
• دانش على از زبان على عليه السّلام
• ديدگاه صحابه دربارهء دانش على عليه السّلام
• مفهوم اهل بيت عليهم السّلام
• روش‌هاى تفسيرى اهل بيت عليهم السّلام
• 1 . تفسير قرآن به قرآن
• الف . آيه به آيه
• ب . تفسير بخشى از آيه با قسمت ديگر
• 2 . روش تفسير روايى
• الف . استدلال به فعل پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم
• ب . استناد به قول پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم
• ج . استناد به قول على عليه السّلام
• د . استناد به قول امام صادق عليه السّلام و ديگر امامان عليهم السّلام
• 3 . تفسير قرآن به لغت
• 4 . تفسير ادبى
• 5 . تفسير با تشبيه و تمثيل
• 6 . تفسير عقلى
• تصريح به قوانين عقلى
• بيان مستلزمات عقلى
• 7 . تفسير علمى
• 8 . تفسير به تاريخ
• الف . تاريخ انبيا
• ب . تاريخ پادشاهان ستمگر
• معرفى تفاسير روايى
• تفاسير شيعه
• 1 . تفسير عياشى
• 2 . تفسير فرات كوفى
• 3 . تفسير قمى
• 4 . البرهان فى تفسير القرآن
• 5 . نور الثقلين
• 6 . تفسير صافى
• 7 . كنز الدقائق و بحر الغرائب
• تفاسير روايى اهل سنت
• 1 . تفسير طبرى
• نكات
• 2 . معالم التنزيل فى التفسير و التأويل
• 3 . تفسير القرآن العظيم
• 4 . الدرّ المنثور فى التفسير بالمأثور
• 5 . تفسير ثعلبى ( الكشف و البيان )
• 6 . « الجواهر الحسان »
• فصل چهارم روش عقلى
• روش عقلى
• اهداف
• ارزش و جايگاه عقل در دين
• رابطهء دين و عقل
• ريشه‌يابى تعارض عقل و دين
• دلائل عدم امكان تعارض حكم عقل با حكم شرع ( قطعى )
• عقل در اصطلاح
• بررسى
• تفسير قرآن با عقل
• دلايل تفسير عقلى
• آيات
• سيرهء عملى مفسران
• تفاوت تفسير به رأى و تفسير عقلى
• پاسخ اشكال اول
• پاسخ اشكال دوم
• شرايط تفسير عقلى
• معرفى برخى تفاسير عقلى
• القرآن و العقل
• نمونه‌هاى تفسيرى
• فصل پنجم تفسير به رأى
• تفسير به رأى
• پيشينهء تفسير به رأى
• روايات و تفسير به رأى
• بررسى روايات تفسير به رأى
• ديدگاه‌ها در معناى تفسير به رأى
• نمونه‌هايى از تفسير به رأى
• الف . برخى از موارد تفسير به رأى در تفسيرهاى جديد
• ب . نمونه‌هايى از مفسران گذشته
• دلايل ديگر حرمت تفسير به رأى
• پاسخ به يك شبهه
• تفسير القرآن و هو الهدى و الفرقان « 1 »
• فصل ششم روش اجتهادى ( جامع )
• روش اجتهادى ( جامع )
• اهداف
• تعريف روش اجتهادى
• شواهد و دلايل تفسير اجتهادى
• شرايط و مراحل تفسير اجتهادى
• اول . مرحلهء مقدماتى
• دوم . مرحلهء اجرايى
• 1 . غرض
• 2 . فصل بندى
• 3 . جمله بندى آيات
• سوم . مرحلهء ارجاعى
• 1 . لغات و واژگان
• 2 . بررسى قرائات
• 3 . بررسى نكات ادبى
• نكته
• 4 . بررسى سياق
• 5 . بررسى آيات شبيه به هم
• 6 . بررسى آيات محكم و متشابه ، و ناسخ و منسوخ
• 7 . بررسى شأن نزول
• 8 . بررسى روايات
• 9 . بررسى قرائن عقلى ، عقلايى و علمى
• 10 . مراجعه به عهدين
• 11 . مراجعه به اقوال و تفاسير
• 12 . مراجعه به كتاب‌هاى علمى
• چهارم : مرحلهء نهايى
• معرفى تفاسير اجتهادى ( جامع )
• تفاسير شيعه
• 1 . تفسير تبيان
• 2 . مجمع البيان
• 3 . تفسير روح الجنان و روح الجنان
• تفاسير اهل سنت
• 1 . تفسير قرطبى
• 2 . تفسير كبير ( مفاتيح الغيب )
• 3 . تفسير بيضاوى ( انوار التنزيل و اسرار التأويل )
• بخش سوم گرايش‌ها ( اتجاهات ) تفسيرى
• تعريف گرايش‌هاى تفسيرى
• فصل اول گرايش صوفى و عرفانى
• گرايش صوفى و عرفانى
• اهداف
• تعريف گرايش عرفانى
• مفهوم صوفيه ، باطنيه و عارف
• دلايل تفسير عرفانى
• نقد و بررسى
• اصول و مبانى عرفانى در تفسير
• شرايط تفسير باطنى
• نمونه‌اى از تفسير رمزى
• نقد ديدگاه ابن عربى
• تفاسير عرفانى
• 1 . تفسير تسترى
• 2 . حقايق التفسير سلمى
• نمونه‌اى از تفسير عرفانى
• 3 . لطائف الاشارات
• 4 . كشف الاسرار وعدة الابرار
• 5 . فتوحات مكية
• 6 . تفسير القرآن الكريم
• 7 . رحمة من الرحمن فى تفسير و اشارات القرآن
• 8 . فتوحات الهيه
• 9 . بيان السعادة ( فى مقامات العبادة )
• 10 . تفسير المظهرى
• 11 . تبصير الرحمن و تيسير المنان
• 12 . فواتح الالهية و المفاتيح الغيبيه
• فصل دوم گرايش كلامى
• گرايش كلامى
• اهداف
• پيشينهء انديشه‌هاى كلامى در تفسير
• تعريف تفسير كلامى
• مشرب‌هاى متكلمان در فهم و تفسير قرآن
• مهم‌ترين مباحث قرآنى مورد اختلاف متكلمان
• 1 . امامت
• 2 . صفات خبريه
• الف . مشبّهه ( مجسّمه )
• ب . اشاعره
• ج . مؤوّله ( معتزله )
• د . اماميه
• رؤيت خداوند
• نقد و بررسى
• اهل كتاب و رؤيت خدا
• مشاهده قلبى
• كلام الهى
• حادث يا قديم بودن كلام الهى
• 3 . جبر و اختيار
• معرفى تفاسير كلامى
• تفاسير شيعه
• تفاسير زيديه « 1 »
• تفاسير معتزله
• تفاسير اشاعرة
• فصل سوم گرايش ادبى
• گرايش ادبى
• اهداف
• الف . تفسير بيانى
• جهت اول
• جهت دوم
• معرفى تفاسير و مفسران با گرايش بيانى
• [ تفاسير بيانى قرن سوم هجرى ]
• 1 . مجاز القرآن
• 2 . تفسير فرّاء ( معانى القرآن )
• 3 . تفسير جاحظ ( نظم القرآن )
• 4 . تأويل مشكل القرآن ( ابن قتيبه )
• تفاسير بيانى قرن چهارم هجرى
• 5 . النكت فى اعجاز القرآن
• 6 . بيان اعجاز القرآن
• 7 . المغنى فى ابواب التوحيد و العدل
• 8 . اعجاز القرآن
• قرن پنجم
• 9 . دلائل الاعجاز و « الرسالة الشافعية »
• قرن ششم
• 10 . « كشاف »
• 11 . جوامع الجامع
• 12 . نهاية الايجاز فى دراية الاعجاز
• قرن هفتم
• 13 . بديع القرآن ، و الخواطر السوانح فى اسرار الفواتح
• قرن هشتم
• 14 . البحر المحيط
• 15 . الطراز
• 16 . الدرّ المصون فى علوم الكتاب المكنون
• قرن نهم
• 17 . نظم الدرر فى تناسب آيات و السور
• قرن دهم
• 18 . تناسق الدرر فى تناسب السور
• قرن سيزدهم
• 19 . تفسير روح المعانى
• قرن چهاردهم
• 20 . المنار
• تفسير بيانى در عصر جديد
• مراحل تفسير بيانى به شكل جديد
• 1 . تفسير موضوعى
• 2 . ترتيب زمانى
• معرفى مفسّران شيوهء بيانى در عصر جديد
• نمونه‌هايى از تفسير بيانى قرآن
• ب . تفسير لغوى
• ج . تفسير قرآن و هرمنوتيك
• واژهء هرمنوتيك
• پيشينهء هرمنوتيك
• تفسير هرمنوتيك قرآن
• اعجاز ادبى و زبان‌شناسى قرآن
• مبانى و اصول هرمنوتيك
• تأملاتى در قوانين هرمنوتيك
• فهم متن و نيت مؤلف
• هرمنوتيك و اصول عمومى فهم متن
• راه‌يابى به معناى نهايى متن
• پيش فرض‌هاى فكرى مفسر
• تأويل قرآن و هرمنوتيك
• نص و قرائت‌هاى مختلف
• تاريخ‌مندى نص
• نقد و بررسى
• دين و تفكر دينى
• ايدئولوژيك نمودن فهم و قرائت دينى
• هرمنوتيك دينى و مدرنيته
• زبان و انديشه
• تفاوت‌هاى تفسير اجتهادى و تفسير به روش هرمنوتيك
• انديشه‌هاى امام خمينى و تفسير هرمنوتيك
• فصل چهارم گرايش علمى قرآن كريم
• تفسير قرآن با گرايش علمى
• اهداف
• قرآن و علم
• اشاره‌اى به اقسام آيات
• نقش قرآن در پيدايش علوم
• تعريف علم
• تعريف تفسير علمى
• پيشينهء تفسير علمى
• ديدگاه‌ها
• الف . موافقان تفسير علمى
• ب . منكران تفسير علمى
• اول : علم زدگان ( موافقان افراطى )
• دلايل
• الف . آيات
• ب . روايات
• ج . باطن قرآن
• د . علوم و فرضيات
• نقد و بررسى
• دوم : علم يافتگان ( موافقان معتدل )
• سوم : منكران تفسير علمى
• دلايل
• اول : از نظر لغوى
• دوم . از نظر بلاغت و فصاحت
• سوم . از نظر اعتقادى
• نقد و بررسى
• ثابت و متغير در دين
• دلايل ديگر
• رابطهء علم و دين
• تعارض دين و علم
• توازن علم و دين
• شواهد و قرائن
• تداخل علم و دين
• 1 . علوم تجربى از اجزاء دين
• 2 . اقتباس دين از علم
• 3 . تأثير و تأثرات علم و دين در يكديگر
• الف . تأثيرات دين در علم
• ب . تأثيرات علم در دين
• آفات تفسير علمى
• امتيازات تفسير علمى
• شرايط تفسير علمى
• الف . شرايط عام
• ب . شرايط خاص
• معرفى آياتى دربارهء علوم و آفرينش
• ريز موضوع برخى از كتاب‌ها
• فصل پنجم گرايش اجتماعى
• گرايش اجتماعى
• اهداف
• تعريف گرايش اجتماعى
• معرفى تفاسير اجتماعى
• 1 . المنار