روشها و گرايشهاى تفسيرى ( فارسى ) — الصفحة ١٢٠
1 . حديث ثقلين
لن تضلّوا ابدا ؛ « 1 »
من در ميان شما دو چيز گرانبها باقى مىگذارم ؛ كتاب خدا ( قرآن ) و عترتم كه همان اهل بيت من هستند ( امامان معصوم عليهم السّلام ) ، تا زمانى كه به هر دو چنگ بزنيد هرگز گمراه نمىشويد . »
اين حديث ، متواتر و قطعى است ، و از معتبرترين روايات نزد شيعه و اهل تسنن است ، كه با تعبيرهاى گوناگون اما مشابه و نزديك به هم وارد شده است . در برخى عبارات
« لن يفترقا حتّى يردا علىّ الحوض » « 2 »
دارد ، در برخى ديگر
« احدهما اكبر من الاخر كتاب اللّه حبل ممدود من السماء الى الارض و عترتى اهل بيتى » « 3 »
آمده است ، و در برخى چنين افزوده است :
« فانظروا كيف تخلفونى فيهما » « 4 »
و . . .
همهء اين تعبيرها گوياى ارزش و اهميت عترت پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم است .
نكات فراوانى از اين حديث قابل استفاده است كه به برخى از آنها اشاره مىكنيم :
الف . عترت هديهء پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم به امت اسلامى است .
ب . قرآن و عترت با هم و در كنار هم هستند .
ج . مردم در مشكلات خود و نيز در فهم دين بايد به هر دو مراجعه كنند ، و چنگ زدن به يكى از آن دو به تنهايى مساوى است با نابودى خود و ديگرى ، تمسك به قرآن بدون عترت ، يعنى نابود كردن قرآن ، و پيروى از اهل بيت عترت بدون قرآن نابودى خود و عترت را در پى دارد .
د . تمسّك به هر دو ، مايهء نجات و هدايت است .
ه . عترت و قرآن دو منبع مهم دينى به شمار مىآيند .
و . تمسّك به يكى از آن دو به تنهايى ضلالت به همراه دارد ، زيرا فرمود : مادامى كه به هر دو تمسّك كنيد گمراه نمىشويد ( پس اگر تنها به يكى از آن دو تمسّك شود اسباب ضلالت پيش مىآيد ) .
( 1 ) حاكم مستدرك ، ج 3 / 101 ؛ مسلم ، صحيح ج 7 / 123 . سندهاى اين حديث در بحث حجيت ظواهر بيان شد . ( 2 ) تفسير ابن كثير ، ج 4 / 13 . ذيل آيهء مودّت . ( 3 ) احمد ، مسند ، ج 3 / 14 . ( 4 ) حاكم ، مستدرك ، ج 3 / 109 - 110 .