نسخ در قرآن ( فارسى ) — الصفحة ٢٧

فصل دوم پيشينهء تاريخى نسخ در فرهنگ خاندان وحى

فصل دوم پيشينهء تاريخى نسخ در فرهنگ خاندان وحى

فصل دوم پيشينهء تاريخى نسخ در فرهنگ خاندان وحى

در دوران 23 سالهء فرويش وحى بر دل « 1 » نورانى و پاك رسول خدا - صلّى اللّه عليه و آله - مسأله « نسخ » « 2 » نيز چون ديگر پديده‌هاى قرآنى ، طى آياتى در خلال جريانهاى فرويش وحى ، طبق مقتضيات زمان به تدريج نازل مىشد .

رسول خاتم - صلّى اللّه عليه و آله - طبق دستور خداوندى آنها را براى صحابهء خويش تلاوت و بيان مىفرمود « 3 » .

خاندان عصمت و طهارت - عليهم السلام - بخصوص و صحابهء رسول خدا - صلّى اللّه عليه و آله - به طور عموم مفهوم پديده « نسخ » را همچون ديگر مفاهيم قرآنى ، از رسول خدا - صلّى اللّه عليه و آله - تلقى مىنمودند . اين حقيقت حياتى در بيانات گهربار رسول خدا - صلّى اللّه عليه و آله - و ائمه اهل بيت - عليهم السلام - بويژه در

( 1 ) نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمِينُ عَلى قَلْبِكَ لِتَكُونَ مِنَ الْمُنْذِرِينَ ، ( شعرا / 192 - 194 ) ، « روح الامين جبرائيل آن را بر دل تو فرود آورده است تا از هشدار دهندگان باشى » . ( 2 ) الف : ما نَنْسَخْ مِنْ آيَةٍ أَوْ نُنْسِها نَأْتِ بِخَيْرٍ مِنْها أَوْ مِثْلِها . . . ( بقره / 106 ) « هر آيه‌اى را نسخ كنيم يا آن را فرو گذاريم ، بهتر از آن يا همانندش را در ميان آوريم ، آيا نمىدانى . . . » . ب : وَ إِذا بَدَّلْنا آيَةً مَكانَ آيَةٍ وَ اللَّهُ أَعْلَمُ بِما يُنَزِّلُ قالُوا إِنَّما أَنْتَ مُفْتَرٍ . . . ( نحل / 101 ) « و چون آيه‌اى را به جاى آيهء ديگر آوريم ، خداوند به آنچه نازل كرده است ، آگاهتر است ، گويند تو افترا مىزنى . . . » . ج : يَمْحُوا اللَّهُ ما يَشاءُ وَ يُثْبِتُ وَ عِنْدَهُ أُمُّ الْكِتابِ . . . ( رعد / 39 ) . « خداوند آنچه را بخواهد مىزدايد يا مىنگارد و ام الكتاب نزد اوست . . . » . ( 3 ) وَ أَنْزَلْنا إِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ ما نُزِّلَ إِلَيْهِمْ . . . ( نحل / 44 ) « و بر تو قرآن را نازل كرديم تا بر امت آنچه فرستاده شده بيان كنى . . . » .