نسخ در قرآن ( فارسى )
- المؤلف: عزت الله مولايى نيا همدانى
- الوفاة: معاصر
- القسم: القرآن الكريم وعلومه
- الناشر: نشر رايزن - تهران
فهرس الكتاب
- يادداشت
- [ تقريظ ]
- چكيده
- مقدمه
- كليات
- تعريف مسأله و بيان سؤالها
- سوابق و اهميت موضوع
- پيشينه تاريخى
- فرضيه تحقيق
- اهداف
- روش انجام تحقيق
- بخش اول : اهميت ، ارزش و نقش شناخت ناسخ و منسوخ در قرآن
- فصل اول : اهميت ، ارزش و نقش شناخت ناسخ و منسوخ در قرآن
- الف - اهميت بحث نسخ در تشريع و قانونگذارى
- ب - نسخ از جنبهء تفسيرى ، فقهى و اصولى
- ج - اهميت نسخ در مباحث كلامى
- د - پاسخ استدلالى به دشمنان اسلام در مبحث نسخ
- ه - كشف سير تشريع در عصر فرويش وحى
- و - كشف شيوه‌هاى تربيتى اسلام
- ز - اهميت و ضرورت فيصله دادن بر تنش افكار انديشمندان اسلامى
- ح - شناخت اعجاز تشريعى قرآن
- ط - چگونه مىتوان قايل به نسخ آيه و يا آياتى شد ؟
- ى - اهميت نسخ در فهم احكام قرآن
- ك - اهميت نسخ در آينهء روايات ائمهء اهل بيت
- ل - اجماع و اهتمام مسلمانان در مسألهء نسخ
- م - نتايج بحث
- فصل دوم پيشينهء تاريخى نسخ در فرهنگ خاندان وحى
- نخستين نگارش ناسخ و منسوخ در اسلام
- ويژگيهاى مصحف حضرت امير المؤمنين على - عليه السّلام
- نگرشى بر احاديث وارده از امير المؤمنان على - عليه السّلام
- نتيجهء فصل دوم
- تاريخ تدوين حديث در مكتب خلفا
- موضع خلفاى پيش از امير المؤمنين عليه السّلام در موضوع كتابت حديث
- نتايج عدم تدوين و نقل حديث
- الف - از بين رفتن بسيارى از احاديث
- ب - شيوع كذب و احاديث ساختگى
- ج - نقل به معنا
- د - تفرقه در آراى مسلمين
- ه - شيوع تفسير به رأى و فتوى بدون دليل .
- امامان معصوم شيعه عليهم السلام و تدوين حديث
- شيعه و تدوين حديث
- نتيجهء بحث
- نتايج بحث و بررسى گذشته
- فصل سوم : پيشينهء تاريخى و سير نگارش ناسخ و منسوخ از آغاز تا كنون
- گزيدهء نگارشهاى اسلامى دربارهء « ناسخ و منسوخ » قرآن ، بر حسب تاريخ درگذشت مؤلفين :
- نگارشگرانى كه كتابهايشان در دسترس نيست
- گروهى از نگارشگران « ناسخ و منسوخ » در سده‌هاى چهارده و پانزده هجرى
- دستهء منكران نسخ در قرآن كريم
- شناسايى تفصيلى برخى از كتابهاى ناسخ و منسوخ در قرآن
- نسخ در منظر دانشمندان بزرگ معاصر شيعه
- نتايج مباحث گذشته در اين فصل
- فصل چهارم تعريف نسخ
- « نسخ » در نگاه لغت‌شناسان
- تاثير ديدگاه لغت‌شناسان در انديشهء اصوليان و قرآن شناسان
- نتايج بحث
- فصل پنجم نسخ در نگاه قرآن پژوهان ، اصوليان و تطور آن
- نقد نظريهء برخى از پژوهشگران معاصر پيرامون تلقى صحابه از نسخ
- كاربرد واژهء « نسخ » در گفتار ائمهء اهل بيت - عليهم السلام .
- جمع‌بندى روايات ائمه دين - عليهم السلام .
- نتايج بحث
- فصل ششم : تطور مفهومى نسخ در ادوار تدوين از آغاز تاكنون
- نسخ در اصطلاح پژوهشگران اصول فقه و حوزهء قرآنى
- مدرسة بيان
- نقد و بررسى تعريف مدرسة بيان
- نتيجهء نقد و بررسى
- مدرسة خطاب
- نقد و بررسى مدرسة خطاب
- مدرسة رفع تعريف ايده‌آل
- سير تاريخى مدرسة رفع
- مدرسة رفع و سير تعاريف انديشوران اسلامى
- نقد و بررسى تعاريف و گزيدهء اقوال در ميزان انديشهء صحيح
- توضيح مطلب و گزيدهء تعاريف
- نتيجهء بحث
- فصل هفتم شرايط نسخ
- شرايط تحقق نسخ
- الف - وجود تنافى بين دو تشريع
- ب - وجود تنافى كلى ميان دو حكم
- ج - حكم پيشين محدود به زمان معيّنى نباشد
- د - حكم تشريعى باشد
- ه - وحدت موضوع داشته باشند
- و - در احكام جزئى باشد
- نظريهء گروه ديگرى از پژوهشگران اسلامى در مورد شرايط « نسخ »
- الف - نظريهء شيخ طوسى
- ب - نظريهء ديگر
- شروط متفّق عليها
- شروط بنيادين نسخ
- فرق ميان « نسخ » و « بداء »
- معناى لغوى و اصطلاحى « بداء »
- بداء در ديدگاه اهل سنّت
- تصويرى از بداء در روايات مدرسة اهل بيت - عليهم السلام
- نتيجهء بحث
- منشأ عقيدهء شيعه به « بداء »
- گونه‌هاى مختلف قضا و قدر در قلمرو و تقديرات حق - عزّ و جلّ
- شرايط و اركان « بداء »
- « بداء » و قدرت خداوند عالم در انديشهء يهود
- اما « بداء » و قدرت خداوندى از ديدگاه يهود
- نقد و بررسى
- نتيجه بحث
- ارزيابى موارد اشتراك و افتراق ميان نسخ و بداء
- آثار مثبت پذيرش نظريهء « بداء »
- پيشنهء تاريخى سوء استفاده از مسألهء « بداء »
- تفاوتهاى بنيادين نسخ و بداء در ديدگاه پژوهشگران اسلامى
- نقد و نظر
- مباحث جانبى نسخ
- نتايج و جمع‌بندى آرا و بررسى آن
- فصل هشتم گونه‌هاى « نسخ » در قرآن كريم
- اقسام نسخ در قرآن
- گونهء اول
- گونهء دوم
- نقد و بررسى
- نقد دليل اوّل
- نقد دليل دوم : روايات
- جمع‌بندى نقد نظريهء نسخ تلاوت
- اما آيات قرآنى
- نتيجهء بحث و بررسى
- گونهء سوم : نسخ حكم و ابقاى تلاوت
- شرايط وقوع اين گونه نسخ در قرآن
- بخش دوم : امكان نسخ از نظر عقل و وقوع آن در شرع
- پيشگفتار
- فصل اول امكان نسخ از نظر عقل و وقوع آن در شرع
- پديدهء نسخ در يك نگاه كلى و انظار گوناگون
- نظريّهء انكار نسخ از سوى يهود
- نظريهء انكار نسخ از سوى نصارى
- نظريهء مستشرقين در مورد نسخ و بهره‌بردارى سياسى از آن
- نقد ، بررسى و نتيجه‌گيرى
- فصل دوّم نخستين ميداندار نظريهء انكار نسخ در قرآن كريم
- چهرهء ابو مسلم اصفهانى هنوز در پردهء ابهام است
- نظريهء ابو مسلم در آيينهء انظار دانشمندان و محققان اسلامى
- نقد و بررسى و نتايج
- نتيجهء گفتار
- نظريهء ابو مسلم در ادوار تاريخ اسلام و نتايج بررسى و تحقيق
- فصل سوم : كدام ابو مسلم
- ابو مسلم اصفهانى معروف
- ابو الحسين رهنى
- ابو مسلم اصفهانى مهريزد
- نتيجهء گفتار
- فصل چهارم بازسازى نظريهء ابو مسلم اصفهانى در صد سال اخير
- علل و عوامل و زمينه‌هاى احياى مجدد نظريهء ابو مسلم
- پيروان نوظهور ابو مسلم اصفهانى
- پيروان نظريهء ابو مسلم اصفهانى در دو قرن چهارده و پانزده
- نتايج به دست آمده
- فصل پنجم آيا نسخ از نظر عقل امكان دارد ؟
- شبههء نخست
- پاسخ
- شبههء دوّم
- پاسخ
- طرح شبههء اول به صورت ديگر
- پاسخ
- نتيجهء بحث
- شبههء سوّم
- پاسخ
- شبههء چهارم
- پاسخ
- شبههء پنجم
- پاسخ
- نظريهء علامه طباطبائى دربارهء امكان وقوع نسخ
- نظريهء علامهء طباطبايى پيرامون نتايج آيهء « ما ننسخ »
- شبههء ششم
- پاسخ
- شبههء هفتم
- پاسخ
- دفع شبهه
- شبههء هشتم
- پاسخ
- شبههء نهم
- پاسخ
- شبههء دهم
- پاسخ
- شبههء يازدهم
- پاسخ
- شبههء دوازدهم
- پاسخ
- شبههء سيزدهم
- پاسخ
- شبههء چهاردهم
- پاسخ
- شبههء پانزدهم
- پاسخ
- شبههء شانزدهم
- پاسخ
- شبههء هفدهم
- پاسخ
- شبههء هيجدهم
- پاسخ
- شبههء نوزدهم
- پاسخ
- شبههء بيستم
- پاسخ
- شبههء بيست و يكم
- پاسخ
- شبههء بيست و دوم
- پاسخ
- شبههء بيست سوم
- پاسخ
- شبههء بيست و چهارم
- پاسخ
- شبههء بيست و پنجم
- پاسخ
- شبههء بيست ششم
- پاسخ
- شبههء بيست و هفتم
- پاسخ
- شبهه بيست هشتم
- پاسخ
- شبههء بيست و نهم
- پاسخ
- شبههء سىام
- پاسخ
- شبههء سى و يكم
- پاسخ
- اصول اشتراكيّت عربى ( شيوعيّت ) از ديدگاه عبد المتعال جبرى
- يك سوال از آقاى جبرى
- پايهء اشكالهاى آقاى جبرى ناپايدار و متزلزل است
- شبههء سى و دوم
- پاسخ
- شبههء سى و سوم
- پاسخ
- دشمنى اهل كتاب با اسلام هوشيارى مىطلبد
- پاسخ اشكال وى
- شبههء سى و چهارم
- پاسخ
- شبههء سى و پنجم
- پاسخ
- شبهه سى و ششم
- پاسخ
- باز هم افترا به شيعهء اماميه
- يك نصيحت برادرانه و پيشنهاد منصفانه بر پژوهشگران فرزانه
- شبههء سى و هفتم
- پاسخ
- نتيجهء بحث و بررسى
- فصل ششم دلايل و اشكالات نقلى منكران « نسخ » در قرآن
- دلايل قرآنى
- [ دليل اول ]
- پاسخ
- آيا باطل يعنى ضد حق ؟ !
- پديدهء نسخ در حوزهء شريعت عين حق است
- فرض لفظى بودن اختلاف ميان ابو مسلم و ديگران
- نسخ با تخصيص تفاوت ريشه‌اى دارد
- توجيه ديگر و يا نسخ آن
- [ دليل دوم ] عدم اختلاف در قرآن كريم
- پاسخ شبهه دوّم
- دليل سوم
- پاسخ
- دليل چهارم
- پاسخ
- دليل پنجم
- پاسخ
- دليل ششم
- پاسخ
- تحقيق مسأله
- دليل هفتم
- پاسخ
- دليل هشتم و پاسخ آن
- دلايل حديثى منكران نسخ بر نفى آن
- دليل اول
- دليل دوّم
- پاسخ
- دليل سوم
- پاسخ
- نتيجهء نقد و بررسى
- فصل هفتم اثبات نسخ در قرآن از نظر عقل ، قرآن ، سنت ، اجماع و نظر نويسنده
- ادلهء اثبات جواز وقوع نسخ در قرآن به طور خلاصه
- دلايل اثبات نسخ در قرآن كريم به صورت تفصيلى و استدلالى
- گونه‌هاى متفاوت ادله
- دلايل عقلى بر جواز و وقوع نسخ در قرآن
- دليل اوّل
- دليل دوّم
- دليل سوم
- دليل چهارم
- شبههء ديگر
- پاسخ
- پندار ديگر و پاسخ آن
- شبههء ديگر و پاسخ آن
- دلايل نقلى براى اثبات نسخ در قرآن كريم
- دليل اوّل
- تدبّر در سياق آيات
- بررسى مفردات آيه
- نتيجه تدبّر در سياق آيات
- شأن نزول
- چگونگى دلالت آيهء كريمه
- وجه ارتباط آيهء تبديل با آيات قبل از آن
- توجيه مفهوم آيه از سوى منكران نسخ و پاسخ آن
- توجيه مفهوم آيه از سوى برخى از عالمان شيعه
- پاسخ توجيه
- دليل دوّم
- اين آيه به هيچ وجه دلالت بر نسخ تلاوت نمىكند
- ديدگاه يكى از انديشمندان بزرگ عصر دربارهء آيهء نسخ
- شأن نزول
- نقد و نظر
- نتيجهء بررسى
- توجيه ديگرى در مفهوم آيه و پاسخ آن
- توجيه در سياق آيه و پاسخ آن
- دليل سوم
- نتيجه بحث
- خلاصهء گفتار
- دليل چهارم
- دليل پنجم
- دليل ششم
- دليل هفتم
- آيهء نجوا چگونه نسخ شد ؟
- دليل هشتم
- دليل نهم : اجماع
- آخرين دليل بر وقوع نسخ در قرآن
- نتايج بررسيهاى گذشته
- پيشنهادات